اقتصاد کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس به شدت تحت تأثیر جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران و بسته شدن تنگه هرمز قرار گرفته است. این وضعیت باعث شده تا رشد اقتصادی این کشورها با عمیق‌ترین شوک دهه‌های اخیر مواجه شود. بر اساس داده‌های صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی، پیش‌بینی می‌شود که رشد اقتصادی کشورهای منطقه در سال ۲۰۲۶ به شدت کاهش یابد. تحلیلگران معتقدند که این شکنندگی ساختاری، برگ برنده‌ای برای ایران در معادلات راهبردی منطقه خواهد بود.
وابستگی به نفت و گاز
کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس به رغم تلاش‌های چندین‌ساله برای تنوع‌بخشی، همچنان به شدت به بخش نفت و گاز وابسته هستند. سازمان تجارت خارجی آلمان در گزارشی اعلام کرده است که عربستان سعودی، امارات، کویت، عمان، قطر و بحرین به طور عمده درآمدهای صادراتی و بودجه دولت‌های خود را از نفت خام و گاز تأمین می‌کنند. این وابستگی به نفت به حدی است که قیمت سر به سر نفت برای توازن بودجه این کشورها، بالاست. به عنوان مثال، صندوق بین‌المللی پول قیمت سر به سر نفت برای عربستان سعودی را حدود ۹۰ دلار در هر بشکه برآورد کرده است.
بیشتر بخوانید: کویت: وزیر دارایی در کنفرانس سرمایه انسانی در بانکوک شرکت کرد
تنگه هرمز و تهدیدات اقتصادی
تنگه هرمز به عنوان گلوگاه انرژی بین‌المللی، حدود ۲۰ درصد انرژی جهان را تأمین می‌کند. بسته شدن این تنگه در جریان جنگ اخیر، آسیب جدی به اقتصاد منطقه وارد کرده و امنیت اقتصادی این کشورها را تحت تأثیر قرار داده است. بانک جهانی پیش‌بینی کرده است که رشد اقتصادی کل کشورهای خلیج فارس در سال ۲۰۲۶ به ۱.۳ درصد کاهش خواهد یافت. کشورهای کویت و قطر، که وابستگی بیشتری به تنگه هرمز دارند، با رشد منفی مواجه خواهند شد.
این تنش‌ها و بحران‌ها باعث شده است که کشورهای حاشیه خلیج فارس برای ترمیم خسارات ناشی از جنگ حدود ۲۰۰ میلیارد دلار بودجه بسیج کنند. اما بازسازی تصویر منطقه‌ای با ثبات ممکن است بسیار دشوارتر باشد. کاهش درآمدهای نفتی می‌تواند توانایی این کشورها در تأمین مالی صندوق‌های ثروت حاکمیتی را تضعیف کند.
صندوق‌های ثروت حاکمیتی به عنوان سپر موقت
صندوق‌های ثروت حاکمیتی کشورهای خلیج فارس به عنوان مهم‌ترین ابزار تاب‌آوری این کشورها شناخته می‌شوند. دارایی‌های این صندوق‌ها به بیش از ۵ تریلیون دلار می‌رسد و حدود ۳۰.۳ درصد از کل صندوق‌های ثروت حاکمیتی جهان را تشکیل می‌دهد. با این حال، تحلیلگران هشدار می‌دهند که این تاب‌آوری محدودیت‌های جدی دارد و کشورهای خلیج فارس همچنان در معرض بی‌ثباتی خواهند بود.
در نهایت، مؤسسه رتبه‌بندی «استاندارد اند پورز» پیش‌بینی کرده است که تولید ناخالص داخلی واقعی منطقه در سال ۲۰۲۶ به طور میانگین ۳ درصد کاهش یابد، اما عربستان و امارات با استفاده از خطوط لوله جایگزین، توانسته‌اند بخشی از صادرات نفتی خود را از تنگه هرمز دور بزنند. در مقابل، بحرین به عنوان آسیب‌پذیرترین اقتصاد منطقه، با نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی به ۱۴۷ درصد، در موقعیت بحرانی قرار دارد.
بیشتر بخوانید: ABRAJ Energy Services به تقویت ارزش درون کشوری در عمان ادامه می‌دهد · کاظم غریب آبادی: تماس‌های ایران با کشورهای حاشیه خلیج فارس ادامه دارد
