شیخ سعود الثانی، وزیر دفاع قطر، در افتتاحیه نشست امنیت جهانی دوحه، پیشنهاد جالبی را مطرح کرد که می‌تواند به‌عنوان راهی برای کاهش تنش‌های موجود در منطقه خلیج فارس مورد بررسی قرار گیرد. وی با مرور تجربه تاریخی فرانسه و آلمان، ایده تشکیل یک اتحادیه اقتصادی مشابه اتحادیه اروپا را برای کشورهای خلیج فارس و ایران مطرح کرد.
تجربه تاریخی و ضرورت همکاری
شیخ سعود الثانی به این نکته اشاره کرد که فرانسه و آلمان در گذشته نزدیک به ۷۵ سال درگیر جنگ و منازعه بودند، اما سرانجام در سال ۱۹۶۷ میلادی تصمیم گرفتند به‌جای جنگ، بر روی همکاری‌های اقتصادی تمرکز کنند. این تصمیم به توسعه پروژه‌های مشترکی مانند ایرباس در سال ۱۹۷۰ منجر شد و در نهایت به تشکیل اتحادیه اروپا انجامید. الثانی با تأکید بر اینکه «ایران بالاخره همسایه است»، به این نکته اشاره کرد که نمی‌توان به‌طور دائم با همسایه در جنگ بود و باید به سمت همکاری‌های منطقه‌ای پیش برویم.
بیشتر بخوانید: شورای همکاری خلیج فارس ایران را به حملات موشکی و پهپادی متهم کرد
موانع و چالش‌ها
هرچند این ایده مثبت و سازنده به نظر می‌رسد، اما موانع جدی‌ای وجود دارد که باید مورد توجه قرار گیرد. یکی از این موانع، شرایط ژئوپلیتیکی است که پس از جنگ جهانی دوم به وجود آمد و به‌ویژه در دوران جنگ سرد، آلمان و فرانسه مجبور به همکاری شدند. این کشورها در آن زمان در مرکز جهان نبودند و اگر به سمت همکاری اقتصادی نمی‌رفتند، به‌راحتی توسط دو قدرت بزرگ جهانی بلعیده می‌شدند. در حال حاضر، کشورهای منطقه نیز با تهدیدات مشترکی مواجه‌اند که نیازمند همکاری و همبستگی بیشتری است.
پس از جنگ ۴۰ روزه اخیر، کشورهای منطقه به‌وضوح دریافته‌اند که دکترین وابستگی امنیتی و اعتماد به قدرت‌های خارجی، چون ایالات متحده، چه هزینه‌هایی به همراه دارد. تجربه‌های تلخی که به‌ویژه از جانب اسرائیل بر آنها تحمیل شده، باعث شده است تا کشورهای منطقه به فکر ایجاد روابطی جدید باشند. اما در حال حاضر، علائمی از تغییر رویکرد کشورهای منطقه به چشم نمی‌خورد.
به عنوان مثال، امارات متحده عربی همچنان ادعاهای نادرستی درباره جزایر سه‌گانه ایران مطرح می‌کند و در زمان‌هایی که نتانیاهو در غزه مرتکب جنایات جنگی شد، همکاری‌های امنیتی خود را با اسرائیل توسعه داد. این همکاری‌ها پیامدهای منفی‌ای برای ثبات منطقه به همراه داشته و شرایط یمن را پیچیده‌تر کرده است.
با این حال، توسعه همکاری‌های اقتصادی در میان کشورهای خلیج فارس و ایران می‌تواند زمینه‌های مناسبی برای مواجهه با چالش‌های مشترک فراهم کند. ظرفیت‌های دانشگاهی و صنعتی ایران، منابع مالی کشورهای منطقه و نیاز به همکاری در حل چالش‌های زیست‌محیطی، از جمله مواردی هستند که می‌توانند به تقویت این همکاری‌ها کمک کنند.
برای پایدار کردن این رویکردها و کاهش احتمال جنگ و ناامنی، کشورها باید اراده‌ای جدی برای شناخت و اقدام مشترک در برابر تهدیدات داشته باشند و از مداخلات خارجی دوری کنند.
بیشتر بخوانید: سفر سرگئی لاوروف به ایران و ابعاد دیپلماتیک آن · شورای همکاری خلیج فارس خواستار تروریستی شناختن حوثی‌ها شد
