پالایشگاه‌های خلیج فارس به واسطهٔ درگیری‌های اخیر در منطقه، با چالش‌های جدی روبرو شده‌اند و این وضعیت به نفع پالایشگاه‌های آسیایی، به‌ویژه در هند و چین، تمام شده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که پالایشگاه‌های آسیایی از بازگشت پایدار صادرات نفت خام خاورمیانه به‌ویژه بهره‌مند می‌شوند.
کاهش صادرات و افزایش تقاضا
براساس داده‌های موجود، مجموع صادرات نفت خام و میعانات گازی از منطقه خاورمیانه ـ با استثنای ایران ـ در ماه سپتامبر به‌طور متوسط ۱۸.۱۱ میلیون تن در هفته بود. این در حالی است که این رقم در هشت هفته پیش از آغاز درگیری‌ها به‌طور میانگین حدود ۱۸.۲۲ میلیون تن در هفته بوده است. با وجود این، صادرات سوخت خاورمیانه به دلیل آسیب‌های واردشده به پالایشگاه‌های منطقه همچنان کمتر از نصف سطح پیش از جنگ است.
بیشتر بخوانید: برگزاری جلسه هیئت مدیره مرکز مالی بین‌المللی عمان به ریاست سید ذی یازین
این شکاف در عرضه به نفع کشورهایی است که توانایی پر کردن این کمبود را دارند. تقریباً ۳۷ درصد از ظرفیت پالایشی جهان در اختیار آسیاست و پالایشگاه‌های هند، چین، کره جنوبی و سنگاپور در موقعیت مناسبی برای بهره‌برداری از این شرایط قرار دارند.
تأثیر بر بازار جهانی نفت
بازگشت عرضه نفت خاورمیانه به‌معنای این است که تا زمانی که پالایشگاه‌های کشورهای خلیج فارس آسیب‌دیده باقی بمانند، سهم بیشتری از سود و قدرت قیمت‌گذاری به مراکز پالایشی آسیا منتقل خواهد شد. عربستان سعودی، کویت و امارات متحده عربی در سال‌های اخیر به دنبال گسترش صنایع پایین‌دستی بوده‌اند تا از هر بشکه نفت ارزش بیشتری کسب کنند. اما درگیری‌ها باعث مختل شدن این برنامه‌ها شده است.
از زمان آغاز جنگ، حدود ۲۰ پالایشگاه در خاورمیانه هدف حملات قرار گرفته و بیش از ۲.۳ میلیون بشکه در روز از ظرفیت پالایشی منطقه از مدار خارج شده است. این وضعیت به این معناست که تولید و صادرات نفت خام احتمالاً بسیار زودتر از ظرفیت پالایشی بهبود پیدا خواهد کرد و تولیدکنندگان نفت خاورمیانه برای فرآوری نفت خود ناچار به اتکا به پالایشگاه‌های دیگر کشورها خواهند بود.
در حال حاضر، پالایشگاه‌های آسیایی با افزایش نرخ بهره‌برداری و صادرات خود، سهم بزرگ‌تری از تولید جهانی سوخت را در اختیار خواهند گرفت. هند به‌ویژه در موقعیت مناسبی برای بهره‌برداری از این شرایط قرار دارد و ظرفیت پالایشی این کشور از سال ۲۰۱۰ تاکنون به حدود ۵.۱ میلیون بشکه در روز رسیده است. چین نیز با ظرفیت پالایشی حدود ۱۸.۸ میلیون بشکه در روز، می‌تواند از این شرایط بهره‌برداری کند.
در نهایت، این تحولات می‌تواند به تغییر محل اعمال نفوذ در بازار جهانی نفت منجر شود. با بازگشت پایدار نفت خام خاورمیانه، این موازنه ممکن است تغییر یابد و کشورهای آسیایی به‌ویژه هند و چین، نقش کلیدی‌تری در تأمین انرژی جهانی ایفا کنند.
بیشتر بخوانید: کریستالینا جورجیوا درباره چالش‌های اقتصاد جهانی هشدار داد · قیمت نفت عمان به ۱۱۱ دلار در هر بشکه رسید
