جنگ با ایران، اطمینان کشورهای خلیج فارس به چتر امنیتی آمریکا و تاب‌آوری اقتصادشان را زیر سؤال برده و آن‌ها را در آزمون سختی قرار داده است. بحران‌های پی‌درپی در دو دهه گذشته بر اهمیت جهانی کشورهای خلیج فارس ــ بحرین، کویت، عمان، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی ــ افزوده‌اند. این کشورها در بحران مالی جهانی سال‌های ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ و همچنین همه‌گیری کوویدـ۱۹ با تأمین ثروت صندوق‌های سرمایه‌گذاری ملی، نقشی کلیدی در حفظ شتاب جریان‌های سرمایه‌گذاری جهانی ایفا کردند.
تغییرات ژئوپلیتیکی و گسترش نفوذ
دگرگونی نظم منطقه‌ای عربی در پی خیزش‌های عربی سال ۲۰۱۱، زمینه‌ساز گسترش نفوذ منطقه‌ای کشورهای خلیج فارس، به‌ویژه قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی، شد. این کشورها به بازیگرانی فعال‌تر و جسورتر در صحنه بین‌المللی تبدیل شدند و با سیاست‌های خارجی منعطف و فرصت‌طلبانه، توانستند در موقعیت‌های جهانی خود را تثبیت کنند.
بیشتر بخوانید: سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه به تهران سفر کرد
از سال ۲۰۱۸، تغییرات در رقابت قدرت‌های بزرگ و فروپاشی نظم بین‌المللی، کشورهای خلیج فارس را به سمت سازگاری با شرایط جدید سوق داد. آن‌ها به بازیگرانی تبدیل شدند که طرف‌های مختلف برای جلب نظرشان رقابت می‌کردند و در مجامع بین‌المللی مانند گروه ۲۰ و بریکس، حضوری فعال داشتند.
نتایج جنگ ایران و چالش‌های پیش رو
مؤسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک (IISS) در گزارشی به بررسی بحران کنونی و تأثیرات آن بر مشارکت‌های راهبردی و امنیتی کشورهای خلیج فارس پرداخته است. این جنگ با توجه به پیامدهای آن، به‌عنوان مخرب‌ترین درگیری و عامل عمیق‌ترین اختلال اقتصادی که این کشورها در قرن بیستم و بیست‌ویکم تجربه کرده‌اند، به نظر می‌رسد تأثیر ماندگاری بر سیاست خارجی، دفاعی و اقتصادی آن‌ها داشته باشد.
کشورهای خلیج فارس که اقتصادهایی با پیوندهای جهانی ساخته‌اند، از اوایل دهه ۱۹۹۰ بر این فرض بنا کرده‌اند که تضمین‌های امنیتی آمریکا معتبر خواهد بود. آن‌ها با اطمینان به امنیت خود، چشم‌اندازهای اقتصادی بلندپروازانه‌ای را تدوین کرده‌اند که با تکیه بر فناوری، آن‌ها را به دوران پس از هیدروکربن‌ها برساند.
با این حال، جنگ ایران این فرض‌ها را به چالش کشیده و الگوهای کشورهای خلیج فارس در حوزه‌های سیاست خارجی، دفاع و اقتصاد را به مرز توانایی‌هایشان رسانده است. تصویر بیرونی این کشورها از تاب‌آوری و استواری، با وجود تلفات اندک و عدم وقوع بحران‌های اجتماعی، در معرض خطر قرار دارد.
کشورهای خلیج فارس در طول جنگ اقدام‌های اضطراری سریعی انجام داده‌اند؛ از جمله تقویت ائتلاف‌های منطقه‌ای و افزایش ظرفیت زیرساخت‌ها. اما کار دشوار هنوز در پیش است و آن‌ها به بازنگری در سیاست خارجی و ساختار نیروهای نظامی خود نیازمندند. این بازنگری‌ها برای دستیابی به تاب‌آوری و قدرت بیشتر در محیطی بسیار بی‌ثبات‌تر ضروری است.
بیشتر بخوانید: سیدعباس عراقچی: آماده مشورت با کشورهای منطقه برای تأمین امنیت هستیم · شورای همکاری خلیج فارس حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی را محکوم کرد
