تجربه‌های سال‌های اخیر نشان می‌دهد که استراتژی منزوی ساختن یا حذف ایران از معادلات منطقه‌ای ناکارآمد است. ایران پیوندهای عمیق ساختاری و نفوذ ناگسستنی در عراق، سوریه، لبنان و یمن دارد. به همین دلیل، دستیابی به یک امنیت پایدار در این منطقه مستلزم به رسمیت شناختن مصالح و منافع مشروع ایران و ادغام آن در ساختار امنیت دسته‌جمعی جدید است.
آشفتگی در مشرق عربی
منطقه مشرق عربی وارد دوره‌ای از آشفتگی مرکب شده است؛ جایی که حملات اسرائیل، رقابت‌های میان‌کشورها، تحرکات حوثی‌ها (انصارالله) و تضعیف چتر حمایتی امریکا در هم تنیده‌اند. دیگر مدیریت امنیت مشرق از طریق کنار گذاشتن ایران امکان‌پذیر نیست، چرا که ایران به عنوان یک بازیگر کلیدی در ایجاد نظم و ثبات در این نواحی شناخته می‌شود.
بیشتر بخوانید: عربستان سعودی به آشتی با امارات متحده عربی در یمن دعوت شد
تردید واشنگتن در تضمین امنیت شرکای خود، جنگ مستقیم آن با ایران در سال ۲۰۲۶ و ناکامی‌اش در وادار کردن اسرائیل به عقب‌نشینی، اعتماد به پیمان‌های امنیتی قدیمی را سلب کرده است. در همین حال، احیای روابط عربستان و ایران با وساطت چین نشان داد که بازیگران منطقه‌ای به دنبال گزینه‌های جایگزین هستند.
توسعه همکاری‌های امنیتی
توافق دفاعی میان عربستان، پاکستان و ترکیه ممکن است نقطه آغازی مناسب باشد، اما تا زمانی که با ایران به عنوان یک متغیر بیرونی رفتار شود، این توافق نمی‌تواند پایدار بماند. به منظور بازسازی سوریه، مهار گروه‌های مسلح و مدیریت تنگه هرمز، نیاز به ترتیبات امنیتی فراگیری است که تهران را نیز شامل شود.
در واقع، امنیت مشرق عربی به رویکردی دوگانه وابسته است؛ نخستین آن مهار تهدیدات ایران و دیگری به رسمیت شناختن منافع مشروع آن و ادغام این کشور در یک نظم منطقه‌ای گسترده‌تر. بدون چنین ادغامی، هرگونه ساختار جدید تنها بی‌ثباتی گذشته را بازتولید خواهد کرد.
کشورهای مشرق عربی در حال حاضر با بحران‌های گسترده‌تری مواجه‌اند که ابعاد مختلفی دارند؛ از جمله جنگ اسرائیل علیه فلسطینیان و درگیری‌های میان‌دولتی. تشدید نزاع در یمن و تسلط انصارالله بر باب‌المندب نیز به عنوان نمودی از این آشفتگی محسوب می‌شود.
تضعیف چتر حمایتی امریکا و سلب اعتماد منطقه‌ای به وضوح در بحران‌های اخیر نمایان شده است. این بحران باید در چارچوب نقش امنیتی امریکا در خاورمیانه درک شود. پس از جنگ جهانی دوم، ایالات متحده مسئولیت اصلی امنیت منطقه را بر عهده گرفت و در پی تضعیف این نقش، کشورهای منطقه به دنبال راهکارهای جدیدی هستند.
در نهایت، این تحولات و تضعیف نقش امریکا نشان می‌دهد که چه چیزی می‌تواند جایگزین آن شود. تکیه بیشتر بر چین به عنوان یک بازیگر جدید، در حالی که ممکن است مفید باشد، اما در واقع نمی‌تواند مسئولیت امنیت منطقه‌ای را به عهده بگیرد.
بیشتر بخوانید: چتم هاوس: جنگ ایران بر نظم امنیتی خلیج فارس تأثیر گذاشت · اعدام دو مرد ایرانی در پی اعتراضات سراسری دیماه
