دولت ایالات متحده به رهبری دونالد ترامپ، با اقداماتی جدید، اصول حاکمیت قانون را به چالش کشیده و نشان داده است که ممکن است این اصول را به عنوان موانعی بر سر راه قدرت در نظر بگیرد. اولین اقدام، تشدید فشارها بر دیوان کیفری بین‌المللی (ICC) و تحریم این نهاد بود. همچنین، اعلام توافقی با روسیه جهت خرید سوخت دیزل، ابعاد جدیدی به این ماجرا بخشیده است.
چالش‌های حاکمیت قانون
دولت ایالات متحده به طور تاریخی به عنوان یک مدافع حاکمیت قانون شناخته می‌شد، اما اکنون به نظر می‌رسد این رویکرد به یک معضل تبدیل شده است. ترامپ به وضوح اعلام کرده است که "اخلاقیات شخصی من" تنها محدودیتی است که بر او حاکم است. این رویکرد او نه تنها به اصول جهانی آسیب می‌زند، بلکه به مشروعیت نهادهای بین‌المللی نیز لطمه می‌زند.
بیشتر بخوانید: ولادیمیر پوتین کمک به ایران برای پایان جنگ خاورمیانه را پیشنهاد کرد
توافق با روسیه و پیامدهای آن
چند هفته پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای، ترامپ حملات اوکراینی به تأسیسات انرژی روسیه را به عنوان دلیلی برای افزایش قیمت‌های دیزل توجیه کرد. در حالی که واقعیت این است که جنگ غیرقانونی او علیه ایران عامل اصلی افزایش این قیمت‌ها بوده است. حملات اخیر به فرودگاه بین‌المللی ریاض، که به نظر می‌رسد کار حوثی‌های تحت حمایت تهران بوده، نشان می‌دهد که ترامپ نمی‌تواند این درگیری را به راحتی کنار بگذارد.
توافق با مسکو به نظر نمی‌رسد که منجر به ارسال محموله‌های قابل توجهی شود، چون نیروی نظامی روسیه به سوخت دیزل نیاز دارد. اما پیام این توافق باید به اوکراین منتقل شود تا شرایط را برای ولادیمیر پوتین آسان‌تر کند. این در حالی است که پوتین خود جنگ غیرقانونی را آغاز کرده و نیروهایش به غیرنظامیان حمله‌ور شده‌اند. با این حال، ترامپ ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین را به خاطر عدم توانایی در دستیابی به توافق صلح مورد انتقاد قرار داده و تأکید می‌کند که او باید کنار برود.
اقدام ترامپ در برابر دیوان کیفری بین‌المللی از جمله به خاطر تحقیقات این نهاد در مورد افغانستان و سپس صدور احکام جلب علیه بنیامین نتانیاهو و یوآو گالانت، وزیر دفاع پیشین اسرائیل، تشدید شده است. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، اعلام کرده است که شرکت‌ها شش ماه فرصت دارند تا روابط خود را کاهش دهند و از متحدان ایالات متحده خواسته است تا دیوان را تحت فشار قرار دهند: "یا دیوان کیفری بین‌المللی تهدیدات خود را متوقف می‌کند، یا ما این دیوان را به پایان می‌رسانیم."
پاسخ‌های بین‌المللی و تأکید بر عدالت
در مقابل، کمیته نوبل در همان روز اعلام کرد که برنده صلح امسال نابی پیلای، قاضی پیشین دیوان کیفری بین‌المللی و رئیس کمیسیون سازمان ملل است که سال گذشته نتیجه‌گیری کرده بود که اسرائیل در غزه جنایات علیه بشریت مرتکب شده است. این انتخاب نه تنها به کارنامه‌ای شگرف اشاره دارد، بلکه یادآور این است که نهادهای مدافع اصول جهانی تحت فشار فزاینده‌ای قرار دارند و باید از آن‌ها دفاع شود. کمیته تأکید کرد: "صلح نیازمند عدالت است."
دیوان کیفری بین‌المللی اعلام کرده است که نمی‌تواند به تنهایی عمل کند. بریتانیا، اتحادیه اروپا و دیگر کشورها نیز به درستی به تصمیم ایالات متحده انتقاد کرده و تعهد خود را به دیوان اعلام کردند. آن‌ها باید در حمایت از اوکراین نیز عزم و اراده مشابهی از خود نشان دهند.
بیشتر بخوانید: مرگ ۱۳۹ مهاجر در حادثه غرق شدن قایق در مسیر جیبوتی به یمن · بحث دیپلمات‌های ارشد آمریکا و هند درباره تحریم‌های روسیه
