کتاب سفید چین که به‌عنوان نخستین سند جامع این کشور در حوزه امنیت ملی شناخته می‌شود، توسط شی جین پینگ منتشر شده و نگاه چینی را به امنیت ملی و توسعه اقتصادی تبیین می‌کند. این کتاب به‌ویژه در شرایط کنونی، اهمیت خاصی برای جمهوری اسلامی ایران دارد.
تاریخچه و تغییرات ایدئولوژیک چین
کتاب سرخ مائو، که به‌عنوان راهنمای ایدئولوژیک جامعه چین شناخته می‌شود، مجموعه‌ای از آموزه‌های مائوتسه‌دونگ بود که به تدوین راهنمایی برای ملت چین پرداخت. این کتاب در پنج محور اصلی شامل برتری اراده و ایدئولوژی، جنگ خلقی، مبارزه طبقاتی، دیکتاتوری دمکراتیک خلق و مبارزه با امپریالیسم تدوین شده بود. اما با به وجود آمدن بن‌بست‌هایی در راه‌حل‌های مائو، تغییراتی با رهبری چوئن لای آغاز شد. چوئن لای با تجدید نظر در سیاست‌های چین، نگاه این کشور به دشمنان را نیز تغییر داد.
بیشتر بخوانید: حضور سفیر عربستان سعودی در قم و ابعاد دیپلماتیک آن
این تقسیم‌بندی نظری به‌ویژه در شطرنج دیپلماتیک چین، نقش مهمی ایفا کرد و به‌تدریج با انتشار کتاب سفید جدید، چین رویکردی درازمدت و توسعه‌محور را در زمینه امنیت ملی اتخاذ کرده است.
کتاب سفید چین و پیامدهای آن برای ایران
حامد وفایی، عضو هیات علمی دانشگاه تهران، به تحلیل کتاب سفید چین پرداخته و این سند را به‌عنوان مانیفست راهبردی پکن در سیاست‌گذاری امنیتی معرفی کرده است. او بر این باور است که این سند الگوی چینی امنیت را از چارچوب‌های سنتی فراتر برده و به‌عنوان یک رویکرد سیستماتیک و کلی به امنیت ملی نگریسته است. این نگاه شامل امنیت سیاسی، امنیت مردم و توسعه اقتصادی است.
در این راستا، وفایی تأکید می‌کند که ایران باید با درس‌آموزی از دکترین نهادساز و فناورانه چین، مناسبات خود با این کشور را به سمت برنامه‌ریزی توسعه‌محور و ایجابی پیش ببرد. او همچنین به اهمیت این سند در تقابل با گفتمان امنیتی غرب اشاره کرده و آن را روایتی بدیل در نظم بین‌الملل معرفی می‌کند.
کتاب سفید چین، با تأکید بر «امنیت مشترک» و مخالفت با یک‌جانبه‌گرایی، می‌تواند به‌ویژه برای کشورهایی نظیر ایران، فرصتی برای بازنگری در سیاست‌های امنیتی و اقتصادی خود فراهم آورد.
بیشتر بخوانید: بی‌ثباتی در منطقه خلیج فارس و چالش‌های اتحادهای قدیمی · ایران مسئولیت حملات جدید به کشتی‌ها در تنگه هرمز را بر عهده گرفت
