ایران با وجود خسارت‌های ناشی از درگیری‌های اخیر با آمریکا و اسرائیل، همچنان توانسته بخش قابل توجهی از ظرفیت‌های سیاسی و نظامی خود را حفظ کند. جنگی که از ۲۸ فوریه آغاز شد، به هدف محدود کردن برنامه هسته‌ای و موشکی ایران طراحی شده بود، اما به اهداف مورد نظر آمریکا به‌طور کامل دست نیافت.
تغییر معادلات نظامی و امنیتی
محمد آیت‌اللهی طباطبایی، کارشناس روابط بین‌الملل، در تحلیلی اشاره کرده است که منازعه ایران و آمریکا در نهایت از طریق دیپلماسی به پایان خواهد رسید، اما احتمال جنگ گسترده همچنان منتفی نیست. در این درگیری، ایران کنترل تنگه هرمز را در اختیار گرفت و محدودیت‌های گسترده‌ای بر تردد در این مسیر اعمال کرد. این اقدام نه تنها تأثیرات اقتصادی بر بازار انرژی داشت، بلکه نشان‌دهنده‌ی قدرت نظامی ایران در برابر تهدیدات خارجی بود.
بیشتر بخوانید: عربستان سعودی و چالش‌های جدید در پی جنگ ایران و آمریکا
نگرانی‌های امنیتی و تغییر رویکرد تهران
مقام‌های ایرانی با وجود حفظ برخی توانایی‌ها، همچنان نگران افزایش فشارهای نظامی و اقتصادی آمریکا هستند. آنها بر این باورند که محدودیت‌های فعلی واشنگتن ممکن است در آینده تغییر کند و این نگرانی به تأثیرات سیاست‌های داخلی آمریکا نیز مرتبط است. در آغاز جنگ، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در حال ارائه گزارشی به مقام‌های ارشد کشور بود که حملات آمریکا و اسرائیل آغاز شد. این حملات باعث افزایش بی‌اعتمادی تهران به واشنگتن و تغییر رویکرد ایران به سمت اقدامات تهاجمی‌تر شد.
در این راستا، ایران دامنه برخی اقدامات خود را نیز افزایش داده و علاوه بر اهداف نظامی آمریکا، زیرساخت‌ها و منافع کشورهای منطقه را که از نظر تهران در حمایت از آمریکا نقش دارند، به محاسبات خود اضافه کرده است. این تغییر رویکرد به‌ویژه در شرایطی که برخی مسیرهای جایگزین انرژی در منطقه همچنان فعال هستند، به‌طور جدی در دستور کار تهران قرار دارد.
با توجه به این شرایط، تنگه هرمز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان، موقعیت ویژه‌ای پیدا کرده و هرگونه محدودیت در آن می‌تواند بازارهای جهانی نفت و گاز را تحت تأثیر قرار دهد. ایران در تلاش است تا از این موقعیت به‌عنوان یک اهرم فشار استفاده کند، هرچند که ادامه چنین وضعیتی برای اقتصاد خود نیز هزینه‌بر خواهد بود.
در نهایت، تحولاتی که در سال‌های اخیر به وقوع پیوسته، نگاه مقام‌های ایرانی به امکان توافق پایدار با آمریکا را تغییر داده است. به‌ویژه پس از خروج آمریکا از توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ و حملات نظامی اخیر، احتمال دستیابی به یک آتش‌بس دائمی به شدت کاهش یافته است.
بیشتر بخوانید: واکنش میخائیل اولیانوف به اظهارات اسکات بسنت درباره اقتصاد ایران · پیام مسعود پزشکیان رئیس جمهور ایران به مناسبت روز جهانی دریانوردی
