نشست صلاله با حضور عباس عراقچی، معاون وزیر امور خارجه ایران، و وزرای خارجه کشورهای عربی به دلیل موانع سیاسی و امنیتی به تعویق افتاد. این نشست که قرار بود در روز دوشنبه، ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۳ شهریور ۱۴۰۵) برگزار شود، محور اصلی آن ترتیبات دریانوردی در تنگه هرمز بود. با وجود دعوت از وزیر امور خارجه عراق، روابط تهران با برخی کشورهای عربی در حال حاضر به شدت تنشآلود است.
دلیل تعویق نشست صلاله
تنها کمتر از ۴۸ ساعت پس از اعلام برگزاری نشست، بحرین اعلام کرد که تمایل به شرکت در این گفتگوها ندارد. این اقدام موجی از حدس و گمانها را در مورد بیمیلی عربستان سعودی به ادامه این مذاکرات ایجاد کرد. در نهایت، وزیر امور خارجه عمان، بدر البوسعیدی، از تعویق نشست صلاله با هدف "حفظ توافق و اجماع" خبر داد.
بیشتر بخوانید: رخداد ریزش سنگ در جاده سلطان ترکی بن سعید در ایبری
تحلیلگران بر این باورند که موانع موجود در راستای بازگشایی پایدار تنگه هرمز بدون دستیابی به توافق دوجانبه بین تهران و مسقط و هماهنگی واشنگتن با کشورهای عربی، نشاندهنده عدم وجود بسترهای لازم برای کاهش تنشها در منطقه است. این رویدادها به سرعت نشاندهنده یک مرحله جدید از شدت اصطکاکها در خاورمیانه هستند.
عوامل کلیدی ناکامی نشست
بررسیها نشان میدهد که سه عامل کلیدی مانع از برگزاری نشست صلاله شدند. نخست اینکه محتوای توافق میان تهران و مسقط به طراحی ترتیبات موقتی برای امنیت و مدیریت کشتیرانی در تنگه هرمز مربوط میشد. نگرانی برخی کشورهای عربی از اینکه این توافق میتواند به شناسایی دائمی نقش تهران در این گذرگاه راهبردی منجر شود، یکی از موانع اصلی بود.
دومین عامل، نارسایی در توجه به نظرات داخلی شورای همکاری خلیج فارس در تنظیم روابط مطلوب با تهران بود. این شرایط به برخی کشورها القا کرد که دستیابی به یک نقشه راه مشترک با تهران امکانپذیر نیست. سومین عامل، حوادث امنیتی همزمان با تاریخ نشست بود که شامل کنترل نیروهای انصارالله بر بخشهایی از ساحل غربی یمن و تهدیدات امنیتی علیه خطوط لوله نفت در عربستان میشد.
با توجه به این شرایط، انتظار میرود که هرگونه مذاکرهای تا پایان کارزارهای انتخاباتی در پاییز به تأخیر بیفتد. به ویژه اینکه واشنگتن نیز به دلیل نگرانی از نتایج این نشست، تمایلی به شکلگیری آن نداشت.
ضرورت مذاکرات مشترک
اکنون بیش از هر زمان دیگری، ضرورت مذاکرات مشترک در سطح وزیران خارجه ایران، عراق و کشورهای عربی احساس میشود. این دیدار تنها به مسائل دریانوردی محدود نمیشود، بلکه میتواند نقطه آغازین برای شکلدهی به روابطی متوازن و واقعبینانه باشد.
روابط ایران و همسایگان عرب آنچنان که از تحولات گذشته حکایت میکند، دستخوش تحولات عمیق بوده است. در این راستا، چالشها و تهدیدات امنیتی دو سوی خلیج فارس بهطرز معناداری به یکدیگر وابسته هستند. تمرکز بر اولویتها و تکیه بر دیپلماسی، تنها راهکار عملی و ممکن به شمار میرود و احیای ایده نشست صلاله میتواند یکی از مهمترین پروندهها در دستور کار باقی بماند.
بیشتر بخوانید: نشست ترامپ با رهبران کشورهای عربی درباره ایران · دونالد ترامپ درباره وضعیت ایران و تصمیمات نظامی سخن گفت
