عربستان سعودی و امارات متحده عربی در سالهای اخیر با افزایش تنشها در روابط خود مواجه شدهاند که به صورت آشکار در مسائل مختلفی از جمله یمن و سودان نمایان شده است. این رقابت که تا حدی پنهان باقی مانده بود، در تاریخ ۳۰ دسامبر ۲۰۲۵ به اوج خود رسید، زمانی که عربستان سعودی دو کشتی اماراتی را در بندر مکلا در یمن مورد هدف قرار داد. این اقدام به عنوان پاسخی به تحولات داخلی یمن و تسلط «شورای انتقالی جنوب» (STC) بر برخی از مناطق یمن صورت گرفت.
تأثیرات بمبارانها بر روابط دو کشور
پس از این بمباران، تمامی کارکنان و تجهیزات اماراتی از یمن خارج شدند و شورای انتقالی جنوب نیز به سرعت در سراسر کشور شکست خورد. یمن به عنوان صحنه آشکار تنشهای بین ریاض و ابوظبی باقی مانده است. اما این تنشها به همین جا ختم نمیشود و در مسائل دیگر نیز خود را نشان میدهد، از جمله موضوعات مربوط به امنیت و سیاست خارجی.
بیشتر بخوانید: افتتاح امکانات آموزشی و تفریحی در کالج فناوری نظامی عمان
در ژوئن ۲۰۲۶، در روزهای منتهی به امضای یادداشت تفاهم موسوم به «اسلامآباد»، امارات به همراه عربستان و دیگر کشورهای خلیج فارس از ایالات متحده خواست تا به جنگ میان اسرائیل و ایران پایان دهد. اما این توافق به نظر میرسد صرفاً یک اجماع ظاهری بود، چرا که امارات به عنوان یکی از امضاکنندگان «توافقهای ابراهیم»، در گذشته از اسرائیل و آمریکا خواسته بود تا به ایران حمله کنند.
ریشههای تاریخی رقابت
به طور تاریخی، روابط میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی با تنشهای متعددی همراه بوده است، به ویژه بر سر مسائلی مانند حاکمیت بر واحه بُریمی که تنها در سال ۱۹۷۴ حل و فصل شد. از آغاز قرن بیست و یکم، به ویژه تحت رهبری محمد بن زاید، امارات با تکیه بر درآمدهای نفتی خود در حال افزایش قدرت و نفوذ بوده و به چالش کشیدن برتری عربستان سعودی در منطقه ادامه داده است.
همچنین، اسنادی که از سوی ویکیلیکس منتشر شده، نشان میدهد که امارات از سال ۲۰۰۹ عربستان را به عنوان یک تهدید جدی برای امنیت خود تلقی کرده است. یوسف العتیبه، سفیر امارات در آمریکا، در این زمینه اشاره کرده است که در حالی که امارات روابط نزدیکی با ریاض نشان میدهد، در واقع عربستان را دومین تهدید بزرگ بعد از ایران میداند.
تغییرات در رهبری عربستان در سال ۲۰۱۵ و به قدرت رسیدن ملک سلمان و پسرش، محمد بن سلمان، بهسرعت بر روابط دو کشور تأثیر گذاشت. در ابتدا، این روابط به عنوان همکاری نزدیک بین دو ولیعهد توصیف میشد، اما با گذشت زمان، اختلافات و تنشها به تدریج به سطح بالاتری از رقابت تبدیل شد.
در نهایت، در حالی که عربستان سعودی و امارات متحده عربی در برخی موارد به همکاری میپردازند، رقابتهای آنها به یک مؤلفه ساختاری در سیاست منطقهای تبدیل شده است که انتظار میرود با گذشت زمان تشدید شود. این وضعیت، زمینهساز چالشهای بیشتری در آینده خواهد بود.
بیشتر بخوانید: گفتگوی ترامپ با سران کشورهای عربی خلیج فارس درباره جنگ ایران · عبدالمک الحوثی و پیروزیهای نظامی در سواحل یمن
