حزب فوق‌ارتدوکس شاس در انتخابات اخیر اسرائیل، که در تاریخ ۲۷ اکتبر ۲۰۲۳ برگزار شد، با کاهش قابل توجهی در تعداد کرسی‌های خود مواجه شد و از ۱۱ کرسی به ۶ کرسی کاهش یافت. این حزب که به مدت سال‌ها در اکثر دولت‌های اسرائیل، چه راست و چه چپ، نقشی کلیدی ایفا کرده بود، اکنون با ناامیدی‌های عمومی نسبت به ائتلافش با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، مواجه است.
پیشینه حزب شاس و هدف آن
حزب شاس در سال ۱۹۸۴ تأسیس شد تا منافع یهودیان سفاردی را که از کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا به اسرائیل مهاجرت کرده‌اند، نمایندگی کند. این گروه تاریخی به دلیل احساس نابرابری‌های اقتصادی و فرهنگی با یهودیان اشکنازی، که عمدتاً از اروپا آمده‌اند، احساس ضعف می‌کند. نتانیاهو، به عنوان نخست‌وزیر طولانی‌مدت اسرائیل که نزدیک به ۲۰ سال در قدرت بوده، به شدت به آرای حزب شاس وابسته بوده است، هرچند که خود اشکنازی و سکولار است.
بیشتر بخوانید: رقبای نتانیاهو از پیروزی دموکرات‌ها در کنگره آمریکا بهره‌برداری می‌کنند
کاهش حمایت و دلایل آن
با این حال، در انتخابات اخیر، حزب شاس با کاهش قابل توجهی از سوی رای‌دهندگان مواجه شد. گیلاد مالاخ، پژوهشگر مؤسسه دموکراسی اسرائیل، اظهار داشته که حمایت از حزب شاس به ویژه در مناطق کارگری سفاردی دور از مراکز شهری به شدت کاهش یافته است. تحلیل‌های او نشان می‌دهد که حمایت از شاس در این مناطق ۳۷ درصد و در مناطق فوق‌ارتدوکس ۲۲ درصد کاهش یافته است. این کاهش حمایت می‌تواند به دلیل اختلالاتی باشد که جنگ‌ها بر زندگی روزمره جامعه کارگری سفاردی تحمیل کرده‌اند.
حزب شاس به دلیل عدم تصویب قانونی که معافیت سربازی برای یهودیان فوق‌ارتدوکس را تضمین کند، با انتقادات جدی مواجه شده است. نتانیاهو در تلاش برای حفظ هم‌پیمانان خود، این معافیت را به رسمیت شناخته اما از تلاش برای تصویب آن به عنوان قانون خودداری کرده است، در حالی که دیگر اسرائیلی‌ها از این موضوع ناراضی هستند، به‌خصوص در شرایطی که سربازان ذخیره به طور مکرر فراخوانده می‌شوند. کسانی که قبلاً از حامیان شاس بودند، اکنون احساس می‌کنند که این حزب بیشتر به تأمین منافع خاص خود پرداخته و از مشکلات جامعه کارگری غافل مانده است.
آینده حزب شاس و چالش‌های پیش‌رو
شاس در میانه سال ۲۰۲۵ به دلیل عدم تصویب قانونی در مورد معافیت سربازی از دولت خارج شد، اما اکنون دوباره به ائتلاف نتانیاهو پیوسته است. با توجه به وضعیت فعلی و تلاش‌های نتانیاهو و اپوزیسیون برای تشکیل ائتلاف‌ها، شاس ممکن است دوباره کرسی‌های خود را در خطر بیندازد. در حالی که گادی آیزنکوت، رهبر اپوزیسیون و فرزند مهاجران مراکشی، به دنبال هم‌پیمانان است، او به صراحت خواستار کاهش معافیت‌ها برای خدمت سربازی شده است.
یوسی طایب، نماینده سابق شاس و خود سرباز سابق، بیان کرده است که روحانیون حزب اکنون آماده‌اند تا تعداد بیشتری از یهودیان فوق‌ارتدوکس را به نیروهای مسلح بفرستند، به شرطی که معافیت برای دانشجویان یشیوا که به تحصیل در تلمود مشغول‌اند، حفظ شود. آیزنکوت همچنین به ایجاد گزینه‌ای برای خدمت غیرنظامی برای اسرائیلی‌هایی که در نیروهای مسلح خدمت نمی‌کنند، تمایل نشان داده است. در این میان، مالاخ می‌گوید که احتمال تشکیل ائتلافی بین شاس و آیزنکوت به شدت پایین است و در حال حاضر این حزب همچنان در ائتلاف نتانیاهو باقی مانده است.
بیشتر بخوانید: انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا و چالش‌های پیش‌روی ترامپ · پیروزی عبدالرحمن محمد السید در انتخابات سنای آمریکا
