عربستان سعودی با اتخاذ سیاستی موسوم به بازدارندگی متوازن، در تلاش است تا از طریق دیپلماسی با دشمنان خود ارتباط برقرار کرده و در عین حال به همپیمانی با ایالات متحده ادامه دهد. با این حال، این رویکرد در پی حملات مستمر ایران و متحدان حوثی آن در دریای سرخ و گروههای شبهنظامی شیعه در عراق، به بنبست رسیده است.
چگونگی شکست دیپلماسی عربستان
عربستان سعودی بهتازگی از شرکت در نشستی که قرار بود روز دوشنبه در شهر سلاalah عمان میان ایران، کشورهای عرب خلیج فارس و عراق برگزار شود، بهطور ناگهانی عقبنشینی کرد. هدف این نشست بررسی جزئیات توافقی بود که بهوسیله عمان میان ایران و کشورهای عرب خلیج فارس برای تضمین عبور ایمن کشتیها از تنگه هرمز تهیه شده بود. این تنگه، پیش از انسداد آن توسط ایران، مسیر اصلی صادرات نفت کشورهای خلیج فارس و عراق بوده است.
بیشتر بخوانید: سلطنت عمان: تأجیل الاجتماع الإقلیمی المقرر فی صلالة
محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، در دیداری که در تاریخ ۱ سپتامبر با هیثم بن طارق، سلطان عمان، داشت، به بررسی این توافق پرداخته بود. با این حال، مقامات از عدم تمایل ایالات متحده به مداخله قاطع در حمایت از عربستان و فشارهای ایران به عنوان دلایل اصلی عدم شرکت در این نشست یاد کردند.
پیامدهای امنیتی و سیاسی
عربستان سعودی بعد از آنکه ادعای ایران مبنی بر اینکه تنگه هرمز یک آبراه بینالمللی نیست را رد کرد، از این نشست خارج شد. مقامات دولتی در منطقه بر این باورند که فشار دولت ترامپ نیز در این تصمیم تأثیرگذار بوده است. براد کوپر، فرمانده ارشد نیروهای آمریکایی در خاورمیانه، در روز دوشنبه با ولیعهد سعودی دیدار کرده و این احتمال وجود دارد که در زمان عقبنشینی عربستان از نشست سلاalah در آنجا حضور داشته است.
بازدید کوپر، به همراه اعزام مشاوران نظامی آمریکایی و وعدههای ادامه حمایت اطلاعاتی، بهمنظور جلوگیری از توافق مستقل عربستان و دیگر کشورهای خلیج فارس با ایران در خصوص تنگه هرمز طراحی شده است. با این حال، این استراتژی تا چه زمانی میتواند ادامه یابد؟
دنی سیترینوویچ، پژوهشگر ارشد در برنامه ایران و محور شیعه در موسسه مطالعات امنیت ملی در تلآویو، میگوید: "عربستان در تلاش است تا روابط خود را با هر دو طرف حفظ کند. بنابراین عدم حضور آنها در نشست سلاalah به معنای عدم تغییر در آینده نیست." او میافزاید که عربستان در نهایت باید انتخاب کند که آیا به دنبال یک راهحل محلی است یا بهطور کامل به ایالات متحده ملحق میشود.
علاوه بر این، شرایط برای عربستان بوجود آمده که حتی اگر توافقهایی موقتی در مورد تنگه هرمز به دست آید، هیچ تضمینی وجود ندارد که حوثیها به حملات خود ادامه ندهند. این موضوع بهویژه در شرایطی که حوثیها به حملات خود ادامه میدهند و این حملات در اطراف شهرهای مقدس مکه و جده رخ میدهد، نگرانکننده است.
عربستان سعودی نمیتواند بهطور نامحدود از این سیاست استفاده کند. حتی پس از انتخابات میاندورهای نوامبر، ایالات متحده احتمالاً به اقدام نظامی قاطع، مانند حمله زمینی، که میتواند تعادل را به نفع ایران تغییر دهد، روی نخواهد آورد. سناریوی محتملتر، جنگ طولانی مدت اقتصادی است که به تدریج به آسیبپذیریهای همپیمانان خلیج فارس افزوده خواهد شد.
کمبود وحدت در میان کشورهای خلیج فارس نیز بر این معضل میافزاید. بحرین بهعنوان اولین کشور، اعلام کرد که به دلیل عدم برقراری روابط دیپلماتیک با ایران در نشست سلاalah شرکت نخواهد کرد. مایکل راتنی، آخرین سفیر آمریکایی در عربستان، معتقد است که فشار آمریکا نقش محوری در تصمیم عربستان برای لغو این نشست نداشته است.
با توجه به این وضعیت، به نظر میرسد که طرفها در نهایت به میز مذاکره خواهند آمد. اما هر توافقی بهطور طبیعی به نفع آمریکاییها یا کشورهای خلیج فارس نخواهد بود.
بیشتر بخوانید: مذاکرات صلاله عمان و تلاش برای بازگشایی تنگه هرمز · بحرین: ترانزیت از طریق تنگه هرمز باید بدون عوارض باشد
