متحدان آمریکا در خلیج فارس با چشم‌اندازی تلخ روبه‌رو شده‌اند. از یک سو، آن‌ها با احتمال جنگی دیگر روبه‌رو هستند که نمی‌توانند بر روند و ابعاد آن تأثیری بگذارند و از سوی دیگر، پایگاه‌های آمریکایی که برای حفاظت از آن‌ها ایجاد شده بود، به‌جای ایجاد بازدارندگی، احتمالاً کشورهای حاشیه خلیج فارس را به اهدافی برای پاسخ شدید ایران تبدیل می‌کنند.
آسیب‌پذیری ساختار امنیتی آمریکا
موشک‌های ایرانی در جنگ اخیر، ضعف و آسیب‌پذیری در قلب معماری امنیتی چند ده‌ساله واشنگتن را آشکار کردند. حضور گسترده آمریکا در منطقه به‌جای بازداشتن تهران، اهداف ثابتی در اختیار ایران قرار داده است و این موضوع به گفت‌وگوهای وزیران، سیاست‌گذاران و مقام‌های امنیتی در کنفرانس سالانه امنیتی «منامه دیالوگ» در بحرین رنگ و بوی جدیدی داده است.
بیشتر بخوانید: وزارت کشور کویت قرعه‌کشی عمومی برای انتخاب ۲۰۰ دانشجوی افسر انجام داد
در این کنفرانس، دولت‌ها درباره پیامدهای دور دیگری از جنگ برای نیروهای آمریکایی و کشورهای میزبان آن‌ها گفت‌وگو کردند. بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه مصر، در این نشست اعلام کرد که در صورت ازسرگیری جنگ، دور جدید درگیری‌ها خطرناک‌تر و ویرانگرتر از دور قبل خواهد بود و «به هیچ‌جا نمی‌رسد».
تهدیدهای نظامی و راهبردهای ایران
دو مقام اروپایی به رویترز گفتند که حمله احتمالی آمریکا ممکن است تأسیسات هسته‌ای ایران، از جمله مراکز تحقیق و توسعه را هدف قرار دهد. یکی از مکان‌های احتمالی نیز کوه کلنگ عنوان شده است. اما مقام‌های اروپایی تأکید کردند که اقدام نظامی احتمالی شاید بتواند توانایی‌های تهران را تضعیف کند، اما برنامه هسته‌ای ایران را از بین نخواهد برد.
مقام‌های ایرانی نیز اعلام کردند که تهران فهرست دقیقی از اهدافی برای تلافی‌جویی در برابر حمله احتمالی آمریکا و اسرائیل تهیه کرده است که کابل‌های ارتباطی زیردریایی را نیز شامل می‌شود. این راهبرد می‌تواند هزینه جنگ را فراتر از میدان نبرد گسترش دهد و به گفته سه نماینده حاضر در کنفرانس منامه، ایران نیازی ندارد از نظر قدرت نظامی هم‌سطح آمریکا و اسرائیل باشد، بلکه راهبرد آن بر فرسایش استوار است.
امیل هوکایم، مدیر امنیت منطقه‌ای در مؤسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک، به این موضوع اشاره کرد که آنچه ایرانی‌ها واقعاً به آن اهمیت می‌دهند، خروج نیروهای آمریکایی از منطقه است. او گفت پیام تهران به کشورهای حاشیه خلیج فارس عمدتاً این است: «شما چهار دهه روی آمریکا سرمایه‌گذاری کردید و پس از ۴۰ سال، آن پایگاه‌ها از شما محافظت نکردند، بلکه شما را در معرض خطر قرار دادند».
این استدلال به‌ویژه درباره بحرین مطرح است؛ کشوری که مقر ناوگان پنجم آمریکا در آن قرار دارد و آثار حملات همچنان در نزدیکی پایگاه آمریکا در جفیر قابل مشاهده است.
این خسارت‌ها واشنگتن را با پرسشی جدی روبه‌رو کرده است: آیا باید حضور نظامی‌ای را که برای نمایش قدرت آمریکا طراحی شده، بازسازی و مستحکم کند یا نیروهای خود را از منطقه خارج سازد؟ یکی از مقام‌های کشورهای حاشیه خلیج فارس به رویترز گفت: «ما اساساً با بدترین سناریو روبه‌رو هستیم».
نگرانی از اینکه حمله احتمالی آمریکا به تلافی‌جویی ایران علیه زیرساخت‌های غیرنظامی در سراسر خلیج فارس منجر شود، مشهود است. مقام دیگری از کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز با اشاره به قدرت محدود این کشورها در تأثیرگذاری بر جنگ احتمالی گفت: «در نهایت، فقط یک نفر تصمیم می‌گیرد» که آیا درگیری دوباره آغاز خواهد شد و شدت آن چقدر خواهد بود.
این نگرانی‌ها کشورهای منطقه را به سمت دیپلماسی سوق داده است. مقام‌های ارشد عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان ماه گذشته در تهران با مقام‌های ایرانی گفت‌وگو کردند. عربستان اعلام کرد که این تلاش‌ها با هدف «جلوگیری از بازگشت تشدید نظامی» انجام شده است.
در این شرایط، انور قرقاش، مقام ارشد امارات متحده عربی، گفت: «ما امیدواریم که پیشرفت دیپلماتیک حاصل شود. ما واقعاً نمی‌خواهیم دور دیگری از رویارویی در منطقه را ببینیم».
به نظر می‌رسد مسئله دیگر این نیست که آیا واشنگتن به خلیج فارس متعهد باقی می‌ماند یا خیر؛ بلکه پرسش این است که تضمین امنیتی آمریکا چه معنایی دارد، در حالی که زیرساختی که قرار است این تضمین‌ها را ایجاد کند، خود به یک هدف تبدیل شده است.
بیشتر بخوانید: کویت: پیش‌بینی وضعیت جوی گرم و مرطوب همراه با بارش خفیف · ایران دو روز فرصت برای توافق هرمز ارائه می‌دهد
