چین بهطور غیرعلنی از تهران خواسته است تا در کنترل حوثیهای یمن همکاری کند. این درخواست بهدنبال پیشرفتهای نظامی سریع این گروه، که تحت حمایت ایران قرار دارد، و تماس عربستان سعودی با پکن مطرح شده است.
پیشرفتهای نظامی حوثیها و واکنش عربستان
حوثیها در هفتههای اخیر پیشرفتهای قابل توجهی در سواحل دریای سرخ و اطراف تنگه باب المندب داشتهاند که این امر منجر به نگرانیهای جدی در مورد صادرات نفت و حملونقل عربستان سعودی شده است. ریاض بهدنبال این تحولات، به چین روی آورده است تا در کنترل این وضعیت بهویژه در زمینه ناوبری امن دریایی کمک کند.
بیشتر بخوانید: تأثیر تحرکات حوثیها بر روابط ایران و عربستان سعودی
پیام خصوصی چین به ایران
چین در بیانیههای عمومی خود بر لزوم احتیاط، گفتگو و بازگرداندن ناوبری ایمن تأکید کرده است، اما پیامهای خصوصیاش فراتر از این بیانیهها رفته است. پکن از ایران خواسته است تا از نفوذ خود بر حوثیها برای جلوگیری از گسترش این درگیریها در مسیرهای انرژی که چین بهعنوان دومین اقتصاد بزرگ جهان به آن وابسته است، استفاده کند.
بهگفته منابع ایرانی که در این بحثها شرکت داشتهاند، پاسخ تهران این بوده است که ثبات و صلح در منطقه به پایان دادن به جنگ ایالات متحده و اسرائیل با ایران بستگی دارد. همچنین هیچگونه تهدید یا فشاری از سوی مقامات چینی در صورت عدم همکاری تهران با حوثیها مطرح نشده است.
اهمیت روابط ایران و چین
چین بهعنوان بزرگترین شریک تجاری ایران در بیش از یک دهه گذشته شناخته شده و همچنان خریدار اصلی نفت این کشور است. بر اساس دادهها و آمارها، خریدهای چینیها بیش از ۸۰ درصد از صادرات نفت دریایی ایران را در سالهای آینده به خود اختصاص میدهد.
تحلیلگران میگویند که چین یکی از معدود کشورهایی است که میتواند بر ایران فشار بیاورد تا حوثیها را کنترل کند. حوثیها که از سالهای ۱۹۹۰ بهعنوان مخالف نفوذ دینی سنی عربستان در یمن ظهور کردند، بهخوبی تسلیح شده و تحت حمایت مالی و آموزشی ایران قرار دارند و بخشی از محور مقاومت ضد غربی و ضد اسرائیلی تهران به شمار میآیند.
پیامدهای تهدید حوثیها بر ناوبری دریایی
هر گونه تهدید حوثیها علیه حمل و نقل دریایی در دریای سرخ و از طریق تنگه باب المندب میتواند بحران انرژی جهانی را به شدت تشدید کند. از آنجایی که تنگه هرمز در حال حاضر بهطور مؤثر بسته شده است، حملات مداوم حوثیها به کشتیها یا بنادر در دریای سرخ میتواند مسیرهای اصلی صادرات نفت خاورمیانه را همزمان مختل کند.
با توجه به اینکه ایران و متحدانش اکنون بر هر دو سر شبکه مهم دریایی منطقه فشار میآورند، این وضعیت به چالشی جدی برای چین تبدیل شده است که به هر دو مسیر وابسته است. از طرف دیگر، چین بهدنبال حفظ منافع خود در منطقه نیز هست و این مسئله بهویژه در زمینه تجارت و تأمین انرژی اهمیت دارد.
چشمانداز همکاری ایران و چین
روابط ایران و چین از نظر اقتصادی و استراتژیک اهمیت بالایی دارد، بهخصوص در شرایطی که ایران با دشمنیهای جدی از جانب ایالات متحده مواجه است. چین بهعنوان یکی از معدود کشورهایی که ظرفیت مالی برای تأمین سرمایهگذاریهای لازم برای صنعت نفت ایران را دارد، نقش حیاتی ایفا میکند.
در سال ۲۰۲۳، چین توافقی را میان ایران و عربستان سعودی برقرار کرد که روابط این دو کشور را پس از سالها خصومت دوباره برقرار ساخت. اما انتقادات در داخل ایران به سطح نسبتاً پایین تجارت و سرمایهگذاری غیرنفتی چین در مقایسه با تعهدات رو به رشد چین در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس ادامه دارد.
چین بهعنوان یک عامل کلیدی در سیاستهای ایران نمیتواند نادیده گرفته شود، اما تصمیمات ایران تحت تأثیر اولویتهای استراتژیک، اقتصادی و سیاسی متعددی قرار دارد. در نهایت، آزمون واقعی این خواهد بود که آیا چین آماده است پیامدهایی را به درخواستهای خود نسبت دهد.
بیشتر بخوانید: نشست صلاله؛ آغازگر دیپلماسی جدید در خلیج فارس · سلطنت عمان بر اهمیت تأمین امنیت دریانوردی در تنگه هرمز تأکید کرد
