چین در سال‌های اخیر با گسترش حضور اقتصادی و دیپلماتیک خود در خلیج فارس، جایگاه خود را به عنوان یکی از شرکای اصلی این منطقه تثبیت کرده است. مقاله‌ای علمی پژوهشی که توسط دکتر فرج‌الله احمدی و نرگس خاتون میرحسینی در دانشگاه تهران تهیه شده، به بررسی ابعاد مختلف این سیاست می‌پردازد.
دلایل گسترش حضور چین در خلیج فارس
یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که نیاز روزافزون چین به انرژی، توسعه بازارهای احتمالی و حفظ امنیت مسیرهای تجاری، از مهم‌ترین عوامل حضور و گسترش این کشور در خلیج فارس بوده است. چین با بهره‌گیری از ابزارهای اقتصادی، تجاری، سرمایه‌گذاری و دیپلماتیک، به جای اتکا به حضور نظامی، در حال گسترش روابط خود با کشورهای این منطقه است.
بیشتر بخوانید: نشست وزرای نفت شورای همکاری خلیج فارس در بحرین
بر اساس نتایج مقاله، میزان صادرات نفت چین از منطقه خلیج فارس از حدود ۱.۵ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۰۰ به بیش از ۵ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۲۳ افزایش یافته است. این افزایش به‌ویژه با امضای قراردادهای سرمایه‌گذاری در بخش‌های مختلف انرژی با کشورهایی نظیر ایران، عربستان سعودی و امارات متحده عربی تقویت شده است.
ابزارهای چینی برای نفوذ اقتصادی
پژوهشگران همچنین به توسعه همکاری‌های دوجانبه، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، مشارکت در پروژه‌های حمل‌ونقل و حضور در سازوکارهای منطقه‌ای به عنوان مهم‌ترین ابزارهای چین برای افزایش نفوذ اقتصادی و سیاسی خود در خلیج فارس اشاره کرده‌اند. این اقدامات به چین کمک کرده است تا در کنار انرژی، وابستگی متقابل اقتصادی را بین خود و کشورهای خلیج فارس ایجاد کند.
این مقاله به‌طور خاص به سیاست متوازن چین در قبال کشورهای مختلف منطقه اشاره دارد. چین با حفظ روابط خود با کشورهایی نظیر ایران و عربستان سعودی و پرهیز از ورود مستقیم به مناقشات ایدئولوژیک، تلاش می‌کند تا نفوذ خود را در خلیج فارس افزایش دهد. میانجیگری چین در توافق ایران و عربستان نمونه‌ای از این رویکرد است.
در جمع‌بندی این مقاله، سیاست خارجی چین در خلیج فارس به‌عنوان یک «عملیات واقعی و حساب‌شده» توصیف می‌شود که در قالب دیپلماسی اقتصادی چندجانبه پیگیری می‌شود. این رویکرد به چین کمک کرده است تا به‌عنوان یکی از شرکای تجاری مهم در منطقه شناخته شود و نقش خود را در معادلات سیاسی خلیج فارس تقویت نماید.
این مقاله در فصلنامه پژوهش‌های علوم تاریخی دانشگاه تهران، سال هفدهم، شماره دوم، شماره پیاپی ۴۰، پاییز و زمستان ۱۴۰۴ منتشر شده است.
بیشتر بخوانید: دیمیتری مدودف: امنیت خلیج فارس نیازی به حضور آمریکا ندارد · توسعه سیاست‌های ادغامی ترامپ در خلیج فارس و روابط با ترکیه و سوریه
