سفر وزیر خارجه ایران به پکن را میتوان در چارچوب تلاش تهران برای فعالسازی دیپلماسی شرکای راهبردی و ایجاد ظرفیتهای جدید در برابر فشارهای واشنگتن ارزیابی کرد. در شرایطی که چین با فاصله از میانجیگری رسمی، در پی مدیریت ریسکهای ناشی از ناامنی مسیرهای انرژی و جلوگیری از تغییر نامطلوب موازنه ژئوپلیتیک منطقه است، این روند بازتاب رقابت قدرتهای بزرگ بر سر شکلدهی به ترتیبات امنیتی پس از بحران در خاورمیانه است.
تحولات دیپلماتیک ایران و چین
کوروش احمدی، دیپلمات پیشین ایران در سازمان ملل و کارشناس ارشد روابط بینالملل، در ارزیابی سفر اخیر عباس عراقچی به پکن و تماسهای او با وزیر خارجه ترکیه و مقام پاکستانی در حضور وانگیی، به این نکته اشاره کرد که تماسهای ایران و چین در سطح مقامهای عالیرتبه، کمتر از حد انتظار بوده است. به گفته وی، در این مدت، تماسها عمدتا به سفر آقای عراقچی به پکن در اردیبهشت و دیدار وزیران خارجه ایران و چین در حاشیه نشستی در بیشکک در تیر ماه محدود بوده است.
بیشتر بخوانید: وقوع حادثه دریایی در سواحل عمان
پیامدهای سفر عراقچی به پکن
احمدی در ارزیابی نتایج سفر اخیر رییس دستگاه دیپلماسی کشورمان گفت: "اطلاعیه وزارت خارجه چین درباره دیدار دو وزیر خارجه، از تغییر نسبی در لحن و تاکیدات پکن حکایت دارد. چین اینبار روی سه محور مهم تمرکز کرده است؛ نخست، آمادگی برای ایفای نقش سازندهتر در کمک به برقراری صلح در منطقه خلیجفارس و حمایت از حقوق و منافع مشروع ایران؛ دوم، تاکید روشنتر بر بازگشایی هرچه سریعتر تنگه هرمز و تضمین عبور امن و بدون مانع از آبراههای بینالمللی و زنجیرههای انرژی و تامین؛ و سوم، اشاره به ناکافیبودن ساختار امنیتی خاورمیانه و ضرورت اصلاح و تقویت آن."
این کارشناس ادامه داد که چین از ایران و امریکا خواسته خویشتندار باشند و در اسرع وقت به یادداشت تفاهم اسلامآباد بازگردند. همچنین پکن بر گفتوگو با کشورهای خلیجفارس و جلوگیری از گسترش تنش به یمن و دریای سرخ تاکید داشته است.
زمانبندی سفر آقای عراقچی به پکن، در آستانه سفر رییسجمهور چین به امریکا و همچنین گفتوگوی تلفنی وزیر خارجه چین با وزیر خارجه امریکا در روز بعد نیز اهمیت دارد. این تحرکات نشاندهنده قدرتنمایی چین و نفوذ آن بر ایران است.
چالشهای دیپلماتیک و اقتصادی
کوروش احمدی در پاسخ به پرسش دیگر درباره امکان آغاز رایزنی واشنگتن با تهران پیش از انتخابات میاندورهای امریکا، اظهار داشت که در روزهای اخیر، تغییر عمدهای در سیاست ترامپ مشاهده نمیشود. او همچنان سخنان ضد و نقیضی مطرح میکند و میگوید یا به توافق خوبی دست پیدا میکنیم یا اساسا توافقی در کار نخواهد بود. این مواضع نشان میدهد که ترامپ قصد دارد سیاست فشار اقتصادی و محاصره دریایی را ادامه دهد.
احمدی همچنین به وضعیت اقتصاد ایران و امریکا اشاره کرد و گفت که این عوامل عمدتا پس از انتخابات بر تصمیمگیریهای ترامپ اثر خواهد گذاشت. او تأکید کرد که چین با اطلاعیه اخیر خود، گام دیگری در اعلام آمادگی برای کمک به حل مسائل میان ایران و امریکا برداشته است. با این حال، چین هنوز حاضر نیست بهطور رسمی از میانجیگری سخن بگوید.
بیشتر بخوانید: رخداد ریزش سنگ در جاده سلطان ترکی بن سعید در ایبری · تیم ملی بسکتبال ایران در مقابل کرهجنوبی به دنبال فینال
