گزارش هفته: تحولات سیاسی و انسانی در خاورمیانه و پاکستان — ۲۴ مهر ۱۴۰۵

محمود عباس، رئیس‌جمهور فلسطین، تاریخ برگزاری انتخابات قانونگذاری را به ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۷ موکول کرد که با انتقادات داخلی و خارجی روبرو شد. در پاکستان، آصف علی زرداری دولت ایالتی خیبر پختونخوا را به حالت تعلیق درآورد که به افزایش تنش‌ها و اعلام وضعیت اضطراری منجر شد.

همزمان، در یمن، درگیری‌ها شدت یافته و حوثی‌ها هشدارهایی به مسافران درباره فرودگاه‌های عربستان سعودی صادر کردند. این تحولات در کنار بحث‌های حقوق بشری و روابط بین‌الملل، به ویژه درباره پخش زنده اعدام نیدال حسن، نشان‌دهنده چالش‌های پیچیده در عرصه‌های سیاسی و اجتماعی منطقه است.

بیشتر بخوانید: سفر مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده به هند

تأخیر انتخابات فلسطین و انتقادات از توافق دیزل ترامپ با روسیه

در هفته‌ای که گذشت، دو موضوع مهم در عرصه سیاست‌های بین‌المللی و داخلی به طور ویژه مورد توجه قرار گرفت. یکی از این موضوعات، تأخیر در برگزاری انتخابات قانونگذاری فلسطین به تاریخ ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۷ توسط محمود عباس بود. این انتخابات، که اولین انتخابات قانونگذاری از سال ۲۰۰۶ به شمار می‌رود، در ابتدا برای ۲۸ نوامبر برنامه‌ریزی شده بود، اما عباس با اعلام موانع اسرائیلی و نیاز به ایجاد شرایط مناسب سیاسی و امنیتی، این تاریخ را تغییر داد.

واکنش‌ها به این تصمیم عباس متنوع بود. وزیر امور خارجه اسرائیل، گیدئون ساعر، او را به عنوان یک "دیکتاتور فاسد" مورد انتقاد قرار داد و ادعا کرد که عباس با بهانه‌جویی موانع اسرائیلی در تلاش است تا از مسئولیت و پاسخگویی فرار کند. در عین حال، برخی از فلسطینیان نیز از جمله ابوعامین جوده، ابراز نگرانی کردند که تأخیر مکرر انتخابات ممکن است به ناامیدی و بی‌اعتمادی در میان مردم منجر شود. گروه‌های مختلف فلسطینی، از جمله حزب فتح و حماس، در نشستی در قاهره به توافق رسیدند که انتخابات را به تعویق بیندازند. محمد دحلان، رئیس یک گروه جدا شده از حزب فتح، این تأخیر را "جنایت علیه دموکراسی" خواند.

در سوی دیگر، سناتور تام تیلز، نماینده جمهوری‌خواه ایالت کارولینای شمالی، از توافق تأمین دیزل رئیس‌جمهور دونالد ترامپ با روسیه انتقادات شدیدی به عمل آورد. وی اعلام کرد که این قرارداد ممکن است غیرقانونی باشد و جان آمریکایی‌ها را به خطر بیندازد. ترامپ به تازگی اعلام کرده است که روسیه با تأمین دیزل برای بازارهای جهانی موافقت کرده و دولت او به‌طور موقت تحریم‌های ایالات متحده بر روی سوخت روسیه را لغو کرده است. این تصمیم با انتقادات دو حزبی مواجه شده و تحلیلگران بر این باورند که این توافق بعید است منجر به کاهش پایدار قیمت‌های سوخت شود.

سناتور تیلز در ادامه به انتقادات از این توافق اشاره کرد و اظهار داشت که عملکردهای رئیس‌جمهور در ۲۴ ساعت گذشته دقیقاً مخالف نیت لایحه تحریم‌های روسیه است. در حالی که نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند که امتیازات ترامپ کاهش یافته است، جمهوری‌خواهان کنگره به طور فزاینده‌ای از رئیس‌جمهور فاصله می‌گیرند. این فاصله‌گیری شامل مسائلی از قبیل تنش‌ها در ایران و جنگ تجاری با کانادا می‌شود. جان باراسو، سناتور شماره دو جمهوری‌خواه در سنا، از توافق دیزل دفاع کرد و بر تمرکز ترامپ بر کاهش هزینه‌ها برای مصرف‌کنندگان تأکید کرد.

تحولات سیاسی و انسانی در پاکستان و یمن

این هفته، تحولات مهمی در عرصه سیاسی پاکستان و وضعیت انسانی در یمن به وقوع پیوسته است. رئیس‌جمهور پاکستان، آصف علی زرداری، دولت ایالتی خیبر پختونخوا را که تحت کنترل حزب تحریک انصاف به رهبری عمران خان قرار دارد، تعلیق کرد. این اقدام به دنبال افزایش تنش‌ها میان دولت مرکزی به رهبری شهباز شریف و حزب تحریک انصاف صورت گرفت و به اعلام وضعیت اضطراری منجر شد. این وضعیت اضطراری به منظور محدود کردن قدرت‌های دولت ایالتی اعلام شده است و نشان‌دهنده‌ی تشدید تنش‌ها در یک فضای سیاسی متلاطم در پاکستان است.

تعلیق دولت ایالتی خیبر پختونخوا با واکنش‌های منفی از سوی حزب تحریک انصاف مواجه شده است. ذوالفقار بخاری، یکی از نزدیکان عمران خان، این تصمیم را "تصمیمی مضحک" توصیف کرده و تأکید کرده است که این اقدام تنها به افزایش خونریزی و بی‌ثباتی منجر خواهد شد. در حال حاضر، وضعیت سیاسی در پاکستان به شدت متشنج شده و این تعلیق می‌تواند عواقب سنگینی برای انسجام اجتماعی و امنیت ملی داشته باشد. با توجه به اینکه قانون اساسی پاکستان به دولت فدرال اجازه می‌دهد تا در شرایط اضطراری، وظایف دولت‌های ایالتی را در دست بگیرد، باید دید که چگونه قرار است این استان تحت نظارت قرار گیرد.

در سوی دیگر، یک حادثه غم‌انگیز در مسیر جیبوتی به یمن نیز رخ داد که منجر به مرگ حداقل ۱۳۹ مهاجر، از جمله ۱۵ کودک، شد. این قایق حامل ۳۰۵ نفر در نزدیکی گوه‌ره غرق شد و تلاش‌های جست‌وجو و نجات همچنان ادامه دارد. سازمان بین‌المللی مهاجرت اعلام کرده است که حدود ۸۲ نفر از این حادثه جان سالم به در برده‌اند و به بازماندگان کمک‌های پزشکی ارائه می‌شود. این تراژدی یادآور خطرات جدی است که مهاجران در این کریدور مهاجرتی با آن مواجه‌اند.

مهاجران در تلاش برای ورود به یمن، به دنبال دست‌یابی به فرصت‌های اقتصادی در کشورهای ثروتمند خلیج فارس هستند. درگیری‌ها میان نیروهای دولتی و حوثی‌ها در یمن به شدت افزایش یافته و وضعیت انسانی را وخیم‌تر کرده است. بسیاری از مهاجران اتیوپیایی به دلیل خشکسالی و شرایط سخت زندگی، کشور خود را ترک کرده‌اند. مسیر شرقی که مهاجران از آن عبور می‌کنند، با خطراتی از جمله حوادث دریایی و قاچاق انسان همراه است. این وضعیت بحرانی در یمن و خطرات مهاجرت، چالش‌های بزرگی را برای جامعه بین‌المللی و نهادهای انسانی ایجاد کرده است.

تحولات امنیتی و سیاسی در خاورمیانه

در هفته‌ای که گذشت، تحولات مهمی در خاورمیانه رخ داد که به ویژه به درگیری‌های یمن و تأثیر حملات ۷ اکتبر بر انتخابات اسرائیل مربوط می‌شود. حوثی‌ها با صدور هشدارهایی به مسافران و شرکت‌های هواپیمایی، از آن‌ها خواستند که از فرودگاه‌های عربستان سعودی دوری کنند. یحیی سری، سخنگوی نظامی حوثی‌ها، اعلام کرد که این هشدار به دلیل افزایش حملات عربستان سعودی به مناطق تحت کنترل حوثی‌ها صادر شده و فرودگاه‌ها و فضای هوایی عربستان به عنوان اهداف نظامی در نظر گرفته شده‌اند.

این هشدار در شرایطی مطرح می‌شود که عربستان سعودی به شدت به دنبال تقویت سیستم‌های دفاعی خود از طریق هم‌پیمانان غربی است. درگیری‌ها در یمن نیز شدت یافته و وزارت بهداشت تحت کنترل حوثی‌ها از کشته شدن ۹۱ یمنی در پنج هفته گذشته خبر داده است. این آمار نشان‌دهنده تأثیرات وخیم درگیری‌ها بر غیرنظامیان است. ائتلاف تحت رهبری عربستان نیز یک ضدحمله بزرگ را آغاز کرده تا به عقب‌راندن حوثی‌ها بپردازد که از سپتامبر به سرعت اراضی را تصرف کرده‌اند.

در سوی دیگر، حملات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ که توسط حماس انجام شد، به عنوان یکی از مرگبارترین روزهای تاریخ اسرائیل شناخته می‌شود و تأثیرات عمیقی بر نسل جدید رأی‌دهندگان در این کشور داشته است. جوانانی که برای اولین بار حق رأی دارند، به وضوح نگرانی‌های امنیتی خود را در اولویت‌های انتخاباتی خود قرار داده‌اند. آمیت‌های، یک جوان ۱۸ ساله، تصریح کرد که تنها بر اساس امنیت رأی خواهد داد و تمایل به حمایت از حزب راست‌گرای ایتامار بن‌گویر دارد.

تحلیل‌ها نشان می‌دهد که حدود ۵۵۰,۰۰۰ اسرائیلی بین ۱۸ تا ۲۲ سال در انتخابات پیش‌رو رأی خواهند داد و ۷۴ درصد از آن‌ها خود را راست‌گرا یا میانه‌راست توصیف کرده‌اند. این روند، به ویژه در مقایسه با تمایلات چپ‌گرایانه جوانان در دموکراسی‌های غربی، قابل توجه است. بسیاری از این جوانان به این نتیجه رسیده‌اند که پس از حوادث ۷ اکتبر، امکان دستیابی به صلح با فلسطینی‌ها بسیار کم است و این احساس ناامیدی، بر انتخاب‌های سیاسی آن‌ها تأثیرگذار بوده است.

در مجموع، این تحولات نشان‌دهنده تغییرات عمیق در نگرش‌های سیاسی و اجتماعی در اسرائیل و همچنین تشدید درگیری‌ها در یمن است که هر دو به نوعی به بحران‌های امنیتی و انسانی در منطقه دامن می‌زنند. این وضعیت نه تنها بر سیاست‌ها و انتخاب‌های داخلی تأثیرگذار است بلکه می‌تواند بر روابط بین‌الملل و امنیت منطقه نیز تأثیرات عمیقی داشته باشد.

تحولات مهم هفته در عرصه حقوق بشر و روابط بین‌الملل

این هفته، دو موضوع مهم در عرصه حقوق بشر و روابط بین‌الملل در کانون توجه قرار گرفت. اولین موضوع مربوط به برنامه‌ریزی ایالات متحده برای پخش زنده اعدام نیدال حسن است. حسن که به دلیل کشتن ۱۳ نفر در تیراندازی فورت هود در سال ۲۰۰۹ محکوم شده، قرار است در تاریخ ۳ دسامبر اعدام شود. اگر این پخش زنده به واقعیت تبدیل شود، نخستین بار در تاریخ مجازات اعدام قانونی خواهد بود که به این شکل عمومی می‌شود. تا کنون، اعدام‌ها معمولاً در پشت دیوارهای زندان انجام می‌شوند و دولت‌ها و پلتفرم‌های اینترنتی تلاش کرده‌اند تا انتشار تصاویر خشونت‌آمیز را محدود کنند. به همین دلیل، این اقدام ایالات متحده می‌تواند سرآغاز تغییرات عمیق‌تری در نحوه تعامل جامعه با مجازات اعدام باشد.

پخش زنده اعدام نیدال حسن، در واقع به چالش‌های جدیدی برای دولت‌ها و شرکت‌های فناوری دامن می‌زند. با وجود اینکه اعدام‌های عمومی در سطح جهانی به ندرت انجام می‌شوند، این موضوع می‌تواند نشان‌دهنده تغییرات عمیق در نحوه انتشار اطلاعات و محتوا در عصر دیجیتال باشد. اینترنت به بستری تبدیل شده که تصاویر اعدام‌ها می‌توانند به سرعت به مخاطبان جهانی برسند و این امر به چالش‌های جدی برای نظارت و کنترل محتوای خشونت‌آمیز منجر خواهد شد. همچنین، واکنش‌ها به این موضوع در سطح جهانی جالب توجه است؛ به عنوان مثال، رئیس سانسور نیوزیلند اعلام کرد که مقامات نمی‌توانند از دسترسی ساکنان به پخش زنده جلوگیری کنند. در واقع، این چالش‌ها نه تنها برای پلتفرم‌ها، بلکه برای دولت‌ها نیز قابل توجه است.

در موضوع دوم، مارتا کاس، کمیسیونر اتحادیه اروپا، در جریان سفر خود به ترکیه به انتقاد از اقدامات اخیر دولت این کشور پرداخت. ترکیه به دلیل مسدود کردن دسترسی به وب‌سایت‌ها و حساب‌های رسانه‌های اجتماعی به دلیل انتشار محتوای مربوط به حقوق LGBTQ+ تحت انتقاد قرار گرفته است. کاس تأکید کرد که این اقدامات نه تنها نقض حقوق بشر، بلکه فاصله ترکیه را از اهدافش برای عضویت در اتحادیه اروپا افزایش می‌دهد. این نگرانی‌ها در شرایطی مطرح می‌شود که ترکیه به تازگی با تحقیقاتی به نام «خانواده من در امان است» مواجه شده که هدف آن سرکوب گروه‌های LGBTQ+ به بهانه حفظ ارزش‌های خانواده است.

مارتا کاس همچنین به این نکته اشاره کرد که گزارش سالانه گسترش اتحادیه اروپا که به زودی منتشر خواهد شد، شامل نگرانی‌های جدی در خصوص معیارهای دموکراتیک ترکیه خواهد بود. در شرایط کنونی، نیاز به همکاری با ترکیه در زمینه‌های مختلف، از جمله امنیت و دفاع، بیشتر از گذشته احساس می‌شود. کاس به اقداماتی مانند «عملیات امنیتی برای اروپا» و ابتکار «منطقه پرداخت‌های یورو» اشاره کرد که به کشورهای عضو کمک می‌کند تا در زمینه دفاع سرمایه‌گذاری کنند و انتقال پول بدون نقد را تسهیل کنند. این تحولات نشان‌دهنده اهمیت روزافزون ترکیه در روابط بین‌الملل و چالش‌هایی است که اتحادیه اروپا با آن مواجه است.

در نهایت، این دو موضوع به وضوح نشان‌دهنده چالش‌ها و تحولات موجود در عرصه حقوق بشر و روابط بین‌الملل هستند. پخش زنده اعدام نیدال حسن و انتقادات به اقدامات ترکیه در زمینه حقوق بشر، هر دو به نوعی به تغییرات عمیق در نحوه تعامل دولت‌ها و جامعه با مسائل حقوق بشری اشاره دارند. به نظر می‌رسد در آینده، با توجه به پیشرفت‌های فناوری و تغییرات اجتماعی، شاهد تحولات بیشتری در این حوزه‌ها خواهیم بود که نیاز به توجه و واکنش مناسب از سوی جامعه بین‌الملل را بیش از پیش نمایان می‌کند.

جمع‌بندی

این هفته، تحولات مهمی در عرصه‌های سیاسی و انسانی در خاورمیانه و پاکستان به وقوع پیوسته است. تأخیر در انتخابات فلسطین و تعلیق دولت ایالتی در پاکستان نشانه‌هایی از بی‌ثباتی و تنش‌های موجود در این مناطق است.

همچنین، وضعیت در یمن و افزایش درگیری‌ها به همراه تحولات در عرصه حقوق بشر، نشان‌دهنده چالش‌های بزرگ‌تری است که منطقه با آن مواجه است و نیاز به توجه و اقدام جدی دارد.

بیشتر بخوانید: پاپ لئو چهاردهم با بهبودی پس از عمل سرطان ریه در بیمارستان · حمله به مرکز فرماندهی شرکت نفتی آرامکو سعودی در ظهران