ایران و آمریکا در آستانه مرحله‌ای تازه از بحران خلیج فارس قرار دارند که به نظر می‌رسد به پیچیدگی و نگرانی‌های بیشتری دامن می‌زند. اظهارات متناقض دونالد ترامپ در خصوص امکان توافق و تشدید فشارهای اقتصادی و نظامی، فضای پیش‌بینی تحولات آینده را دشوار کرده است.
راهبرد آمریکا و فشار حداکثری
به نظر می‌رسد که یک راهبرد نسبتاً مشخص در سیاست واشینگتن در حال شکل‌گیری است: حفظ فشار حداکثری اقتصادی و دریایی بدون ضرورت ورود به یک جنگ گسترده و پرهزینه دیگر. این فشار شامل تداوم محاصره دریایی، محدود کردن صادرات نفت و گسترش محدودیت‌ها به مسیرهای زمینی و دریای خزر تحت عنوان ابتکار «دروازه آهنین» است. چنین سیاستی برای دولت آمریکا مزایایی دارد که شامل کاهش هزینه‌های نظامی و حفظ آرامش افکار عمومی داخلی می‌شود.
بیشتر بخوانید: دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس: جمهوری اسلامی باید غرامت کامل پرداخت کند
محاسبات کشورهای عربی خلیج فارس
برخی کشورهای عربی در منطقه از تضعیف موقعیت اقتصادی و راهبردی ایران ناخشنود نیستند، اما این به معنای توافق همه آنها با ادامه نامحدود بحران نیست. استمرار ناامنی در خلیج فارس و تهدید مسیرهای انرژی، منافع این کشورها را نیز تهدید می‌کند. تفاوت مواضع عربستان، امارات، قطر و عمان و تلاش برخی از آنها برای میانجیگری، نشان‌دهنده ظرفیت‌های بالقوه برای ایجاد تفاهم منطقه‌ای است.
ادامه محاصره و فشار اقتصادی بر ایران، حتی بدون وقوع جنگ جدید، می‌تواند آثار عمیقی بر اقتصاد کشور، درآمدهای ارزی و معیشت مردم داشته باشد. تداوم وضعیت نه جنگ و نه صلح، خطر محاسبه اشتباه و گسترش درگیری به سایر نقاط منطقه را افزایش می‌دهد. در این شرایط، بازنگری واقع‌بینانه در محاسبات و استفاده از فرصت‌های دیپلماتیک بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد.
پیشنهادهایی همچون ارائه یک ابتکار دیپلماتیک مرحله‌ای، استفاده از ظرفیت میانجیگری عمان و قطر و جلب مشارکت عربستان می‌تواند به ایجاد یک چارچوب امنیتی و اقتصادی مشترک در خلیج فارس کمک کند. همچنین باید به منافع اقتصادی و معیشتی مردم توجه جدی شود و از سیاست‌هایی که هزینه اصلی بن‌بست را بر جامعه تحمیل می‌کند، پرهیز گردد.
در نهایت، ادامه وضعیت کنونی نه تنها نمی‌تواند تضمین‌کننده امنیت پایدار ایران باشد، بلکه آینده مطمئنی برای کشورهای منطقه خلیج فارس فراهم نمی‌کند. قدرت ملی تنها در توان مقاومت و دفاع خلاصه نمی‌شود؛ بلکه شامل تشخیص شرایط و انتخاب زمان مناسب برای دیپلماسی نیز می‌باشد.
بیشتر بخوانید: سلطنت عمان تعهد خود را به حمایت از امارات در پی حادثه مروری ابراز کرد · دولت ایالات متحده در مورد حملات به ایران محتاط است
