تنگه هرمز همواره شاهراه عبور طیف گستردهای از کالاها از مواد خام و کودهای شیمیایی گرفته تا غلات و تجهیزات پزشکی بوده است. با این حال، تشدید تنشهای نظامی در منطقه چشمانداز تجارت کالا در خلیج فارس را به کلی دگرگون کرده و فعالان اقتصادی را برای یافتن مسیرهای جایگزین با چالشهای بیسابقهای روبهرو ساخته است.
چالشهای ناشی از تنشهای نظامی
وضعیت کنونی برای بازرگانانی که دبی را به عنوان پیوندگاه راهبردی میان آسیا و اروپا برای فعالیتهای خود برگزیده بودند بسیار دشوار شده است. به عنوان نمونه، شرکتهای واردکننده تجهیزات سلامت و ملزومات مصرفی پزشکی از آسیای جنوب شرقی، اکنون با جهش سنگین هزینهها دستوپنجه نرم میکنند. کرایه حمل هر کانتینر ۴۰ فوتی از چین به مقصد امارات که پیش از بسته شدن بخش عمده تنگه هرمز حدود ۱۲۵۰ دلار بود، تا سقف ۱۰ هزار دلار افزایش یافته است.
بیشتر بخوانید: افزایش شاخص نیک کی ژاپن در پی کاهش قیمت نفت
همزمان هزینه بیمه دریایی هر کانتینر نیز از ۱۲۰ دلار به حدود هزار دلار رسیده و زمان سفر کالا با دو برابر افزایش به ۶۰ روز رسیده است. بخش عمده این محمولهها در بنادر واسط نظیر موندرا در هند یا کلمبو در سریلانکا متوقف میمانند و در انتظار نوبت بارگیری مجدد خاک میخورند.
تأثیر بر صادرات و واردات
اگرچه اظهارات مقامات آمریکایی بر باز بودن تنگه هرمز تأکید دارد، اما واقعیت میدانی نشان میدهد که این مسیر برای کالاهای تجاری غیرنفتی عملاً مسدود مانده است. تمرکز واشنگتن بر خروج نفت، سبب غفلت از جریان تجارت سایر کالاها شده و بنگاههای اقتصادی ماههاست هزینههای گزافی را برای دور زدن کانون درگیریها تقبل میکنند.
خلیج فارس علاوه بر تأمین بخش عمده نفت جهان، منبع اصلی گاز طبیعی مایع، سوختهای تصفیهشده و محصولات پتروشیمی است. به عنوان مثال، صادرات سنگ آهک، گوگرد و کودهای ازته از مبدا این آبراه افتی شدید داشته و در مواردی متوقف شده است. اگرچه هنوز قحطی گستردهای رخ نداده، اما کمبود برخی اقلام مصرفی و افزایش بهای تمامشده کالاها برای مصرفکنندگان مشهود است.
در چنین شرایطی، مسیرهای جایگزین رونق یافتهاند. بنادر عمان به دلیل موقعیت جغرافیایی در خارج از تنگه با رشد ۶۹ درصدی حجم بار روبهرو شدهاند و ترافیک کامیونهای ترانزیتی در این کشور نزدیک به سه برابر افزایش یافته است. این تحولات نشان میدهد که فعالان اقتصادی خلیج فارس در تلاشند تا با اتخاذ رویکردهای نوین، از چالشهای موجود عبور کنند.
بیشتر بخوانید: بحران انرژی در بنگلادش و پاکستان با تشدید تنشهای خلیج فارس · آمریکا و کشورهای خلیج فارس درباره روزهای پس از جنگ ایران گفتگو خواهند کرد
