علی قائممقامی، کارشناس مسائل ترکیه، در تحلیلی درباره دلایل انفعال اعضای پیمان مکه در قبال اقدامات نظامی اسرائیل در غزه و کرانهباختری، به بررسی ابعاد این پیمان و روابط اقتصادی و امنیتی میان کشورهای عضو پرداخته است.
ابعاد پیمان مکه
قائممقامی تاکید کرد که پیمان دفاعی میان ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی، که به پیمان مکه معروف است، باید در چارچوب تحولات جدید امنیتی در منطقه بررسی شود. این پیمان صرفاً یک توافق سیاسی نیست و ابعاد مشخص دفاعی و امنیتی دارد. همکاریهای این پیمان به واکنشهای نظامی محدود نمیشود و سازوکارهایی برای گسترش همکاریهای دفاعی میان این سه کشور نیز در نظر گرفته شده است.
بیشتر بخوانید: استاد حقوق بینالملل: امنیت مشترک منطقهای نیازمند همکاری کشورهای خاورمیانه است
روابط اقتصادی و امنیتی
این تحلیلگر مسائل سیاسی اضافه کرد که ارتباط میان پیمان مکه و ساختارهای امنیتی موجود در خلیج فارس بسیار مهم است. از سال ۲۰۰۴، ناتو «ابتکار همکاری استانبول» را برای توسعه همکاریهای امنیتی با کشورهای خاورمیانه ایجاد کرده است. این همکاریها شامل اصلاحات دفاعی، برنامهریزی دفاعی و مبارزه با تروریسم میشود. با این حال، ناتو تاکید کرده است که این ابتکار به معنای عضویت کشورهای منطقه در ناتو نیست.
قائممقامی همچنین به حضور نظامی ترکیه در منطقه اشاره کرد و بیان داشت که این حضور بهخودیخود به معنای قرار گرفتن قطر زیر چتر دفاعی ناتو نیست، اما نشاندهنده گسترش حضور امنیتی و نظامی ترکیه در خلیج فارس است. در این راستا، سیاست ترکیه در قبال جنگ یمن و انصارالله نیز نکتهای مهم به شمار میآید. ترکیه در سالهای اخیر از دولت یمن حمایت کرده و روابط نزدیکی با عربستان سعودی داشته است.
در مورد غزه نیز قائممقامی بر این نکته تاکید کرد که باید میان مواضع رسمی ترکیه و تحلیل سیاسی تفکیک قائل شد. ترکیه در سالهای اخیر مواضع متعددی درباره وضعیت فلسطینیان و جنگ غزه اتخاذ کرده است. وی پرسید که این مواضع چگونه با روابط دفاعی، اقتصادی و امنیتی آنکارا با کشورهای منطقه همزمان شده است؟
در نهایت، قائممقامی به اهمیت روابط اقتصادی و دفاعی ترکیه با کشورهای خلیج فارس اشاره کرد و گفت که این روابط میتواند به منافع اقتصادی ترکیه کمک کند و همزمان به افزایش نفوذ منطقهای آنکارا انجامد. امنیت انرژی و خطوط کشتیرانی در خلیج فارس از دیگر عوامل مهم در این راستا به شمار میرود.
وی همچنین خاطرنشان کرد که اعضای پیمان مکه نمیتوانند از وضعیت غزه و اقدامات نظامی اسرائیل انتقاد کنند و باید حمایت آنها از فلسطین را شکلی و ظاهری بدانیم.
بیشتر بخوانید: چین و تحولات اخیر در یمن: تهدیدات جدید برای امنیت دریایی · قطر خواستار خروج کامل اسرائیل و کمکهای بشردوستانه به غزه در مجمع عمومی سازمان ملل
