تحولات بازار جهانی انرژی در سال ۲۰۲۶ بار دیگر نشان داد که امنیت انرژی دیگر صرفاً تابع میزان ذخایر نفت و گاز یا ظرفیت تولید کشورهای صادرکننده نیست؛ بلکه به‌شدت تحت تأثیر امنیت مسیرهای انتقال، ساختار تجارت بین‌المللی، انعطاف‌پذیری زنجیره تأمین و دیگر عوامل قرار دارد.
اختلال در تنگه هرمز و پیامدهای آن
آنچه امروز در خلیج فارس و تنگه هرمز جریان دارد، نمونه روشنی از انتقال یک شوک ژئوپلیتیکی به بازارهای جهانی و تبدیل آن به یک مسئله اقتصادی در مقیاس بین‌المللی است. اهمیت راهبردی تنگه هرمز از آنجا ناشی می‌شود که این گذرگاه صرفاً یک مسیر جغرافیایی برای عبور نفتکش‌ها و حامل‌های گاز طبیعی مایع‌شده (LNG) نیست؛ بلکه یکی از گلوگاه‌های اصلی پیوند میان تولیدکنندگان انرژی در خاورمیانه و مراکز بزرگ مصرف در آسیا و سایر مناطق جهان محسوب می‌شود. هرگونه اختلال در این مسیر، علاوه بر کاهش عرضه فیزیکی، هزینه حمل‌ونقل، بیمه، تأمین مالی، زمان تحویل محموله‌ها و ریسک قراردادهای تجاری را افزایش می‌دهد.
بیشتر بخوانید: صعود بورس آمریکا پس از پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای
تأثیرات اقتصادی و امنیتی بر اروپا
در چنین شرایطی، حتی کشورهایی که مستقیماً در منطقه حضور ندارند، از طریق افزایش قیمت انرژی و هزینه واردات، آثار اقتصادی این اختلال را تجربه می‌کنند. بر اساس گزارش «بررسی امنیت جهانی گاز ۲۰۲۶» آژانس بین‌المللی انرژی، بارگیری LNG از قطر و امارات متحده عربی در فاصله مارس تا اکتبر ۲۰۲۶ بیش از ۶۰ میلیارد مترمکعب نسبت به دوره مشابه کاهش یافته است.
این تحولات همچنین بر بازار اروپا تأثیرگذار بوده و اتحادیه اروپا پس از بحران انرژی سال ۲۰۲۲ تلاش کرده است با تنوع‌بخشی به منابع واردات و تقویت زیرساخت‌ها، وابستگی خود به مسیرهای محدود تأمین گاز را کاهش دهد. بااین‌حال، اختلالات جاری نشان می‌دهد که تنوع‌بخشی جغرافیایی به‌تنهایی برای تضمین امنیت عرضه کافی نیست.
در این راستا، آژانس بین‌المللی انرژی هشدار داده است که در سناریوی تداوم اختلال جریان LNG از تنگه هرمز، سطح ذخایر اروپا ممکن است تا پایان مارس ۲۰۲۷ به کمتر از ۱۰ درصد ظرفیت کاری برسد.
به‌طور کلی، تحولات بازار انرژی جهانی در سال ۲۰۲۶ نمایانگر یک واقعیت مهم است: بازار جهانی انرژی، باوجود توسعه زیرساخت‌های جدید و افزایش تعداد عرضه‌کنندگان، همچنان در برابر اختلال در گلوگاه‌های جغرافیایی آسیب‌پذیر است.
بیشتر بخوانید: بانک انگلستان نرخ بهره را برای نخستین بار از ۲۰۲۳ افزایش داد · تحولات مهم منطقه‌ای: تحلیل سهند ایرانمهر درباره نظم جدید در خلیج فارس
