ایران و ایالات متحده در تاریخ ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۳، تهدیدات جدیدی را علیه یکدیگر مطرح کردند، در حالی که رئیسجمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، به ایران هشدار داد که اگر توافقی حاصل نشود، یا از نظر اقتصادی با شکست مواجه خواهد شد یا رهبری آن نابود خواهد شد. در عین حال، ارتش ایران اعلام کرد که به هرگونه حمله تازهای با واکنش شدید پاسخ خواهد داد.
وضعیت پیچیده در منطقه
این تنشها در حالی ادامه دارد که به نظر میرسد درگیریها به بنبست رسیده و هیچیک از طرفین آمادهی سازش نیستند. این وضعیت به بحران انرژی جهانی دامن زده و بخشهای وسیعی از اقتصاد ایران را تحت تأثیر قرار داده است. علاوه بر این، درگیریها به تشدید تنشها در منطقه نیز منجر شده است.
بیشتر بخوانید: حملات حوثیها و چالش تازهٔ ترامپ در آبراههای خاورمیانه
ترامپ در یک تماس تلفنی با یک خبرنگار گفت که رهبران ایران باید توافقی را امضا کنند، در غیر این صورت با مشکلات اقتصادی جدی مواجه خواهند شد. با این حال، انتظار میرود که رئیسجمهور ایران، مسعود پزشکیار، این هفته برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک سفر کند و ترامپ ابراز آمادگی خود برای دیدار با او را اعلام کرده است.
حملات حوثیها و واکنشهای نظامی
در همین حال، فرماندهی مرکزی ارتش ایران اعلام کرد که هرگونه حمله جدید به منافع ایالات متحده در منطقه میتواند به واکنشهای مستمر منجر شود و همپیمانان واشنگتن در منطقه نیز به عنوان طرفهای درگیر در این نزاع محسوب میشوند. اطلاعاتی از سوی ارتش ایران مبنی بر آمادهسازی حملهای جدید منتشر شده است، هرچند جزئیات بیشتری ارائه نشده است.
حملات اخیر گروه حوثیهای یمن، که از حمایت ایران برخوردار هستند، وضعیت همپیمانان ایالات متحده در خلیج فارس را به شدت تحت فشار قرار داده است. این گروه در روز شنبه اقدام به حملات موشکی و هوایی به پایتخت عربستان سعودی، ریاض، کرد و این در حالی است که آنها در جنگ داخلی یمن به تازگی پیشرفتهای نظامی چشمگیری داشتهاند.
وزارت امور خارجه ایالات متحده نیز در پی این تحولات، هشدارهای امنیتی صادر کرده و نسبت به احتمال تشدید بحران در خاورمیانه ابراز نگرانی کرده است. با این حال، عربستان سعودی تاکنون هیچگونه واکنشی به این حملات نشان نداده است، هرچند ائتلاف تحت رهبری عربستان که به مبارزه با حوثیها مشغول است، اعلام کرده که حملات دیگری را به سمت پادشاهی خنثی کرده است.
این تشدید تنشها ریاض را در موقعیتی سخت قرار داده است؛ آیا باید حملات هوایی خود را بر علیه حوثیها ادامه دهد یا به امید جلوگیری از حملات هوایی به زیرساختهای حیاتی، از این اقدامات دست بردارد؟ این وضعیت به ویژه با توجه به کنترل حوثیها بر سواحل یمن و تسلط آنها بر تنگه باب المندب، که مسیر مهمی برای حمل و نقل بین دریای سرخ و آسیا میباشد، پیچیدهتر شده است.
با توجه به اینکه ایران نیز به طور موثر حملات دریایی را در تنگه هرمز محدود کرده، صادرات انرژی کشورهای حاشیه خلیج فارس به بازارهای جهانی به شدت کاهش یافته است و این مسئله بر قیمتهای نفت فشار وارد کرده است. در این میان، محاصره بندرهای ایران توسط ایالات متحده، فروش نفت ایران را نیز متوقف کرده و مشکلات اقتصادی جدی را برای جمهوری اسلامی به وجود آورده است.
با وجود آسیبهای اقتصادی جدی، هیچ نشانهای از بازگشت به توافق آتشبس موقتی که در ماه ژوئن به امضا رسیده بود، وجود ندارد. ایران روز یکشنبه بار دیگر تأکید کرد که تنگه هرمز را تا زمانی که شرایط توافق ژوئن، به زعم خود، محقق نشود، دوباره باز نخواهد کرد. محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، اعلام کرد که کشورش باید همواره به مبارزه و همزمان با آن به مذاکره ادامه دهد تا بتواند دشمنان خود را عقب براند و هرگونه دستاوردی را با دیپلماسی تثبیت کند.
بیشتر بخوانید: ترامپ و گزینههای نظامی در مواجهه با ایران · هشدار امنیتی آمریکا برای شهروندان در ۶ کشور خاورمیانه
