صندوقهای ثروت ملی (SWFs) نهادهایی هستند که به منظور سرمایهگذاری درآمدهای عمومی در طرحهایی با سود مالی و منافع عمومی تأسیس شدهاند. این صندوقها در دنیای امروز نقش محوری در سرمایهگذاریهای مستقیم خارجی، به ویژه در حوزه غذا و کشاورزی ایفا میکنند و به مشارکتکنندگان مالی مهمی در تغییرات سیستم کشاورزی-غذایی در سطح جهانی تبدیل شدهاند.
چالشهای سیستم کشاورزی-غذایی و واکنش کشورهای خلیج فارس
شوکهای سیستم کشاورزی-غذایی معمولاً واکنشهای گستردهای را در سطوح ملی برمیانگیزند. بحران مالی جهانی در سال ۲۰۰۷ و افزایش قیمت جهانی مواد غذایی، احتکار کالاها و ناامنی غذایی، بحران جهانی غذا را به وجود آورد. از آن زمان، بحرانهای دیگری مانند نوسانات قیمت مواد غذایی در سال ۲۰۱۱، همهگیری کووید-۱۹ و بحران غذایی ناشی از جنگ در اوکراین، بیثباتیهای سیستمهای جهانی کشاورزی-غذایی را به وضوح نمایان کرده است.
بیشتر بخوانید: قطر برنامههای سرمایهگذاری ۶۰ میلیارد دلاری و آینده انرژی را در نیویورک معرفی کرد
در پاسخ به این چالشها، بسیاری از کشورها تلاش کردهاند تا از طریق افزایش تولید مواد غذایی و تملک زمینهای کشاورزی در کشورهای دیگر، خود را در برابر وابستگی به بازارهای جهانی غذا و شوکهای مرتبط با آن مصون کنند. این نوع سرمایهگذاری، معمولاً توسط کشورهایی انجام میشود که ظرفیت تولید کشاورزی کمتری دارند.
سرمایهگذاریهای کشاورزی و نقش کشورهای خلیج فارس
کشورهای شورای همکاری خلیج فارس به دلیل کمبود منابع آب شیرین و زمینهای زراعی، به شدت به سرمایهگذاری در کشورهای دیگر نیاز دارند که به منابع طبیعی و زمینهای مناسب برای کشاورزی دسترسی دارند. به عنوان مثال، در حال حاضر، صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان سعودی (PIF) تمرکز خود را بر استقلال غذایی و سرمایهگذاریهای مرتبط با سیستمهای کشاورزی-غذایی معطوف کرده است.
از سال ۲۰۱۵، صندوقهای ثروت ملی خلیج فارس به سرمایهگذاری در بخش کشاورزی کشورهای دیگر افزایش یافتهاند. در سودان، سرمایهگذاریهای بزرگی در املاک و مستغلات و کشاورزی با ارزشی بیش از ۵۰۰ میلیون دلار صورت گرفته است. همچنین، قطر یک صندوق سرمایهگذاری یک میلیارد دلاری در ویتنام تأسیس کرده است که بخشی از آن به کشاورزی اختصاص یافته است.
علاوه بر این، امارات متحده عربی به دنبال ایجاد روابط نزدیک با دولت صربستان است که شامل سرمایهگذاری در زمینهای کشاورزی میشود. در سال ۲۰۱۳، صندوق توسعه امارات متحده عربی وام اولیه ۴۰۰ میلیون دلاری برای کشاورزی صربستان ارائه داد. این اقدامات نمایانگر تلاش کشورهای خلیج فارس برای تأمین امنیت غذایی و کاهش وابستگی به واردات است.
وضعیت کنونی صندوقهای ثروت ملی در خلیج فارس
در حال حاضر، هر کشور حاشیه خلیج فارس حداقل یک صندوق ثروت ملی دارد. برخی از کشورها مانند امارات متحده عربی چندین صندوق دارند که به آنها اجازه میدهد در حوزههای خاص تخصص پیدا کنند. مدیریت این صندوقها به دلیل حساسیت سیاسی آنها بسیار پیچیده است. برای مثال، سازمان سرمایهگذاری ابوظبی، صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان سعودی و سازمان سرمایهگذاری قطر همگی در رتبهبندی ۱۰ صندوق ثروت ملی بزرگ جهان قرار دارند و داراییهای ترکیبی آنها بیش از ۲ تریلیون دلار است.
در نهایت، صندوقهای ثروت ملی خلیج فارس به عنوان نهادهای کلیدی در سرمایهگذاریهای کشاورزی و غذایی، نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی و مقابله با چالشهای جهانی ایفا میکنند. این صندوقها به طور فزایندهای در حال تحول و تنوع در استراتژیهای سرمایهگذاری خود هستند تا به نیازهای داخلی و بینالمللی پاسخ دهند.
بیشتر بخوانید: افزایش نرخ بهره در کشورهای خلیج فارس به تبعیت از فدرال رزرو · سلطان هیثم سفر رسمی به آنگولا را آغاز کرد تا روابط اقتصادی را تقویت کند
