زبان عربی به عنوان یک ابزار تفکر و خلاقیت در علم و آموزش عالی باید مورد توجه قرار گیرد. حاشیه‌نشینی زبان عربی از آموزش علمی، پرسش‌های مهمی دربارهٔ تولید دانش، توسعهٔ آکادمیک و آیندهٔ پژوهش در جهان عرب مطرح می‌کند. در حالی که ما زبان عربی را به عنوان زبان فرهنگ و هویت گرامی می‌داریم، از پذیرش آن به عنوان زبانی برای تحقیق و نوآوری علمی خودداری می‌کنیم.
چالش‌های آموزشی و زبانی
چالش‌های علمی تنها به زبان محدود نمی‌شود. کمبود بودجهٔ پژوهشی، بوروکراسی، فرصت‌های محدود برای پژوهشگران و محیط‌های آکادمیک ضعیف نیز به این مشکل دامن می‌زند. با این حال، حاشیه‌نشینی زبان عربی در آموزش علمی نیازمند بررسی جدی است. زبان، بیش از یک وسیلهٔ ارتباطی است؛ این ابزار تفکر، تحلیل و خلاقیت است. دانش‌آموزانی که باید موانع زبانی را قبل از درک مفاهیم علمی پشت سر بگذارند، با دشواری‌های بیشتری مواجه می‌شوند، به‌ویژه زمانی که از مدارس متوسطه عربی به دانشگاه‌ها می‌روند که آموزش عمدتاً به زبان انگلیسی است.
بیشتر بخوانید: لوید آستین: هیچ راه آسانی برای خروج از درگیری‌ها در خاورمیانه وجود ندارد
تجربه‌های دانشگاهی و نیاز به تغییر
اگرچه دانش‌آموزان ممکن است اصطلاحات را حفظ کرده و در آزمون‌ها قبول شوند، توانایی آن‌ها برای تحلیل، بحث و توضیح مفاهیم پیچیده ممکن است زیر سطح پتانسیل آن‌ها باقی بماند. چالش‌های مربوط به دانشگاه الأزهر در مصر، نمونه‌ای از موانع معرفی زبان عربی به آموزش علمی را نشان می‌دهد. در ژانویهٔ ۲۰۲۵، این دانشگاه از تشکیل کمیته‌هایی برای بررسی عربیزه‌سازی برنامه‌های آموزشی پزشکی و داروسازی خبر داد که با اعتراضاتی مواجه شد. در نهایت، نمایندهٔ دانشگاه توضیح داد که این ابتکار شامل ارائهٔ ترجمه‌های عربی برای بهبود درک است، در حالی که زبان انگلیسی به عنوان زبان تدریس باقی می‌ماند.
تجربهٔ دانشگاه قاهره با معرفی برنامهٔ پزشکی به زبان فرانسوی در سال ۲۰۲۵، سوالات مهمی را در مورد توسعهٔ برنامه‌های آموزشی پزشکی به زبان عربی مطرح می‌کند. اگر دانشگاه‌های عربی می‌توانند برنامه‌های آموزشی را برای دانشجویان فرانسوی‌زبان توسعه دهند، چرا تلاش‌های مشابهی برای پشتیبانی از آموزش پزشکی به زبان عربی انجام نشود؟
پیشرفت‌های قابل‌توجه در این زمینه نیازمند یک استراتژی ملی و منطقه‌ای دقیق و مرحله‌ای است. این استراتژی باید شامل استانداردسازی اصطلاحات، توسعهٔ منابع علمی عربی به‌روز و آموزش مدرسان باشد. در نهایت، هدف این است که فارغ‌التحصیلانی آمادهٔ بحث و درک مفاهیم علمی پیچیده به زبان عربی و تسلط بر اصطلاحات بین‌المللی تربیت شوند.
بیشتر بخوانید: تغییرات در کتاب‌های درسی سوریه و انتقادات از دولت جدید اسلامی · وزارت نفت کویت پنجمین دوره جایزه «نوآوری در نفت» را آغاز کرد
