قطر به عنوان میانجی اصلی در تنش‌های موجود بین ایالات متحده و ایران، در حال تلاش برای متقاعد کردن تهران به اجازه بازدید بازرسان سازمان ملل از تأسیسات هسته‌ای بمباران شده این کشور است. این تأسیسات شامل ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران نیز می‌شود.
جزئیات پیشنهاد قطر
بر اساس این پیشنهاد، ایران نیازی به تعهد برای خروج ذخایر اورانیوم غنی‌شده از کشور نخواهد داشت و گزینه‌های دیگری نیز روی میز است، از جمله کاهش غلظت اورانیوم از طریق ترکیب مجدد آن. شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، در گفتگویی با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور سابق ایالات متحده، به این پیشنهاد اشاره کرده است. دفتر امیر قطر اعلام کرده است که وی بر اهمیت ادامه گفت‌وگو و پذیرش دیپلماسی به عنوان راهی برای حل و فصل اختلافات تأکید کرده است.
بیشتر بخوانید: دستگیری یک تبعه آسیایی در استان الظاهره عمان به دلیل قاچاق سیگار
عوامل تأثیرگذار بر روابط ایران و ایالات متحده
دولت ترامپ همچنان در حال بررسی احتمال حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران است، هرچند که اعتبار تهدیدات وی در داخل ایران پس از اظهارات معاونش، جی دی ونس، که جنگ را به عنوان عاملی مهم در شکست رأی‌دهندگان جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای ایالات متحده معرفی کرده، تضعیف شده است. بر اساس پیشنهاد قطر، ایالات متحده بلافاصله محاصره دریایی ایران در تنگه هرمز را لغو خواهد کرد و بخشی از ۸ میلیارد دلار از دارایی‌های مسدود شده ایران را آزاد خواهد کرد. در عوض، ایران توافق می‌کند که بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را به تأسیسات هسته‌ای بمباران شده خود راه دهد.
ایران همچنین پیش‌شرط‌های دیگری برای بازگشایی تنگه هرمز دارد که شامل پایان جنگ در لبنان، خروج نیروهای آمریکایی از سواحل ایران، تعهد به لغو برخی تحریم‌ها و توافق برای پرداخت غرامت جنگی است. تسلسل این تعهدات در کانون دیپلماسی قرار دارد. در یادداشت تفاهم، قرار بود یک صندوق بازسازی و توسعه ۳۰۰ میلیارد دلاری برای کمک به بهبود اقتصادی ایران تأسیس شود، اما مشخص نیست که این پیشنهاد چگونه تأمین مالی خواهد شد.
چالش‌های بازگشت بازرسان هسته‌ای
ایران در شرایطی که پس از شکست انتخاباتی ترامپ به پیروزی افتخار می‌کند، از اجازه ورود بازرسان هسته‌ای سازمان ملل به کشور خود ابا دارد و ادعا می‌کند که به رافائل گروسی، رئیس بازرسان، اعتماد ندارد. تهران مدعی است که گروسی در انجام وظایف خود برای حفظ پیمان عدم اشاعه هسته‌ای کوتاهی کرده و از انتقاد به ایالات متحده به خاطر بمباران تأسیسات هسته‌ای ایران خودداری کرده است. ایران نگران است که اطلاعات جمع‌آوری شده توسط بازرسان به عنوان داده‌های هدف‌گیری به آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها منتقل شود.
عمان همچنین پیشنهادی بلندمدت برای مدیریت تنگه هرمز ارائه داده که با قوانین دریا همخوانی دارد و شرکت‌های کشتیرانی فقط برای خدمات هزینه خواهند پرداخت، نه عوارض.
امیر حیات مقدم، نایب‌رئیس کمیته امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی ایران، به خبرنگاران گفت که کشتی‌های چهار کشور چین، هند، قطر و عراق اجازه عبور از این آبراه استراتژیک را دارند. این معافیت‌ها به منافع متقابل خدمت می‌کند و ایران از کشتی‌های هندی و چینی عوارض عبور دریافت می‌کند، در حالی که به کشتی‌های قطری اجازه عبور رایگان داده می‌شود. دارو از هند دریافت شده و چین نیز حمایت سیاسی ارائه می‌دهد.
بر اساس گزارش‌ها، از ۱۰.۲۳ میلیون بشکه نفت خام خلیج که در اکتبر از تنگه هرمز عبور کرده، حدود ۴۲ درصد به چین و ۱۳ درصد به هند اختصاص یافته است.
نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران اعلام کرده است که دو نفت‌کش "متخلف" که سعی در عبور از مسیر غیرمجاز در بخش شرقی تنگه هرمز داشتند، با مین‌ها برخورد کرده و آتش گرفته‌اند. سپاه پاسداران اعلام کرده که این دو نفت‌کش سیستم‌های ناوبری و شناسایی خود را خاموش کرده بودند و تلاش برای عبور با حمایت نیروهای نظامی ایالات متحده انجام شده است.
بیشتر بخوانید: گفت‌وگوی وزرای خارجه پاکستان و عمان درباره تحولات منطقه · دو موشک به جزیره قشم ایران اصابت کرد
