محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، اخیراً به مقامهای آمریکایی اعلام کرده است که محاصره دریایی ایران باید تا زمان دستیابی این کشور به توافق جدید ادامه یابد. این موضعگیری در حالی مطرح میشود که در پی تحولات اخیر، تلاشهایی برای احیای مذاکرات بین دو طرف در حال انجام است.
تلاش برای احیای مذاکرات
در این راستا، قطر به عنوان یکی از میانجیگران فعال به تلاشهای خود ادامه میدهد تا به نوعی مذاکراتی را در عمان آغاز کند که زمینهساز بازگشایی تنگه هرمز و پایان جنگ باشد. در این میان، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ابراز امیدواری کرده است که دو طرف دوباره به میز مذاکره بازگردند. با این حال، مواضع کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در این زمینه متفاوت است.
بیشتر بخوانید: تحلیلگر پاکستانی: خلیج فارس باید خلیج صلح و امنیت انرژی باشد
مواضع کشورهای خلیج فارس
عربستان و امارات به عنوان دو کشور اصلی در این بحران، از یک سو تمایلی به تشدید نظامیگری علیه ایران ندارند، اما در عین حال بر این باورند که واشنگتن نباید اهرمهای موجود را به سادگی کنار بگذارد. بر اساس گزارشها، این دو کشور به دولت ترامپ توصیه کردهاند که فشارهای اقتصادی را ادامه دهد و با کاهش تحریمها یا پایان دادن به محاصره دریایی آمریکا بدون دریافت امتیاز متقابل از ایران موافق نیستند. یک مقام کاخ سفید نیز اعلام کرده است که تحریمها و محاصره به تقویت موقعیت آمریکا در برابر تهران کمک کردهاند.
عوامل مؤثر در تغییر رویکرد
یکی از عوامل اصلی این تغییر نگاه، تحولات مربوط به مسیرهای صادرات انرژی است. کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس به شدت به امنیت تنگه هرمز وابستهاند و عربستان تلاش کرده است با ایجاد مسیری از طریق دریای سرخ، بخشی از این آسیبپذیری را کاهش دهد. با این حال، حملات حوثیهای یمن به این مسیر جایگزین، فشارهای بیشتری را به این کشور وارد کرده است. همچنین خط لوله شرق به غرب عربستان نیز اخیراً هدف حملات پهپادی قرار گرفته و ریاض در تلاش است تا آن را به مدار برگرداند.
نگرانی از عدم دستیابی به توافق پایدار
عربستان سعودی در ماههای اخیر به عنوان یکی از حامیان جدی مذاکرات شناخته میشد و حتی آماده بود توافقی را بپذیرد که به تهران نقشی در اداره تنگه هرمز اختصاص دهد. اما حملات به کشتیهای سعودی و فشار حوثیها بر مسیر دریای سرخ، تردید ریاض در دستیابی به توافقی پایدار را افزایش داده است. به عنوان نمونه، محمد بن سلمان در گفتوگو با مقامهای آمریکایی تأکید کرده است که محاصره باید تا زمانی که ایران به توافق جدیدی تن دهد، ادامه یابد.
رویکرد متفاوت قطر و عمان
در مقابل، قطر و عمان رویکرد متفاوتی را در پیش گرفتهاند و همچنان بر این باورند که هزینه جنگ برای منطقه به شدت بالا رفته است و توافق مرحلهای برای بازگشایی تنگه هرمز و توقف حملات، عملیترین گزینه برای خروج از بحران به شمار میآید. قطر در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل تلاش کرده تا گفتوگوها را از سر بگیرد و یکی از پیشنهادات مطرح شده، وقفهای هفتروزه در درگیریهاست که میتواند مقدمهای برای کاهش محاصره آمریکا در عوض توقف حملات ایران به کشتیرانی باشد.
چشمانداز مذاکرات و مواضع آمریکا
اما به رغم این تلاشها، گزارشها نشان میدهد که واشنگتن به میانجیگران قطری اطلاع داده که ترامپ در حال حاضر قصد ندارد تحریمهای دریایی را کنار بگذارد. این موضوع میتواند به ادامه تنشها و بیاعتمادیها میان طرفها منجر شود و بر روند مذاکرات تأثیر منفی بگذارد.
بیشتر بخوانید: پوتین و ولیعهد سعودی بر ضرورت عبور ایمن از تنگههای هرمز و باب المندب تأکید کردند · سناتور ژان شاین از ترامپ میخواهد چین را به توقف حمایت از ایران وادار کند
