دولت ترامپ با کنار گذاشتن چتر امنیتی نیم‌قرنه در خاورمیانه، کشورهای عربی را به ایجاد ائتلاف‌های مستقل منطقه‌ای سوق می‌دهد. این تغییر سیاست، که به عنوان مهم‌ترین تغییر در رویکرد آمریکا نسبت به خاورمیانه طی بیش از نیم‌قرن شناخته می‌شود، می‌تواند عواقب جدی برای ثبات و امنیت منطقه به همراه داشته باشد.
چارچوب جدید امنیتی
توماس باراک، سفیر آمریکا در ترکیه و فرستاده ویژه واشینگتن در امور سوریه و عراق، در سخنرانی خود در مجمع امنیت جهانی در دوحه قطر، چارچوب تازه سیاست امنیتی آمریکا را تشریح کرد و اعلام کرد: «آمریکایی که طی ۸۰ سال گذشته تضمین‌کننده امنیت جهان بود، دیگر وجود ندارد.» این اظهارات نشان‌دهنده تغییراتی است که می‌تواند به پایان اتکای کشورهای عربی خلیج فارس به چتر امنیتی آمریکا منجر شود.
بیشتر بخوانید: آمریکا کشتی را در خلیج عمان به دلیل نقض محاصره ایران غیرفعال کرد
فرسایش تضمین‌های امنیتی آمریکا در خلیج فارس دست‌کم از سال ۲۰۱۹ آغاز شده و پیامدهای آن در حال حاضر به‌وضوح احساس می‌شود. باراک تأکید کرد که آمریکا از تلاش‌های منطقه‌ای مانند پیمان مکه، که توافقی امنیتی میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان است، حمایت خواهد کرد. او افزود: «همه باید به ائتلاف‌های منطقه‌ای خودشان متکی باشند.»
پیامدهای امنیتی برای عربستان سعودی
عربستان سعودی، به عنوان مهم‌ترین متحد عرب آمریکا، هم‌اکنون پیامدهای سیاست تازه را احساس می‌کند. در تابستان سال جاری، با تشدید حملات حوثی‌ها به زیرساخت‌های عربستان، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، از ترامپ خواست تا علیه شبه‌نظامیان اقدام نظامی انجام دهد. حوثی‌ها با تهدید کشتیرانی در دریای سرخ و کنترل بخش بزرگی از یمن، به یکی از چالش‌های بزرگ امنیتی برای عربستان تبدیل شده‌اند.
تحت این شرایط، باراک توضیح داد که ترامپ پشتیبانی اطلاعاتی و هدف‌گیری را پیشنهاد داده اما از دخالت مستقیم ارتش آمریکا خودداری کرده است. او تأکید کرد که اقدام نظامی علیه نیروهایی مانند حوثی‌ها در گذشته نتیجه‌ای نداشته و بعید است که در آینده نیز موفقیت‌آمیز باشد.
باراک در ادامه افزود: «رئیس‌جمهوری به‌روشنی گفته که از عربستان سعودی حمایت می‌کند و پشتیبانی لجستیکی مورد نیاز را فراهم خواهد کرد، اما ورود آمریکا به یک نبرد زمینی و رزمی در نقطه‌ای دیگر بی‌ثمر به نظر می‌رسد.» این موضع جدید، به‌طور قابل‌توجهی حمایت واشینگتن از مشارکت مستقیم نظامی را تغییر می‌دهد.
در نهایت، باراک اصرار دارد که با وجود تغییر نقش آمریکا در منطقه، واشینگتن خاورمیانه را ترک نمی‌کند. با این حال، بسیاری از کشورهایی که اکنون میزبان پایگاه‌های آمریکایی هستند ممکن است سوالاتی درباره توجیه ادامه میزبانی خود داشته باشند، به‌ویژه وقتی که پایگاه‌ها آنان را بدون تأمین امنیت به هدفی برای حملات تبدیل کند.
آمریکا نیز با چالشی مشابه روبه‌رو شده است، زیرا حملات ایران به پایگاه‌های آمریکایی در سال جاری دست‌کم ۲۱ آمریکایی را کشته و میلیاردها دلار خسارت به بار آورده است. در این شرایط، واشینگتن باید میان صرف هزینه سنگین برای مقاوم‌سازی پایگاه‌ها و عقب‌نشینی از آسیب‌پذیرترین مراکز یکی را انتخاب کند.
در نتیجه، تغییر آرایش پایگاه‌های آمریکا می‌تواند به یکی از آثار ناخواسته رویارویی اخیر تبدیل شود و پیامدهای تصمیم ترامپ برای حمله به ایران ممکن است تهران را به هدف دیرینه‌اش، یعنی خروج آمریکا از منطقه، نزدیک‌تر کند.
بیشتر بخوانید: قطر در تلاش برای بازگشایی تنگه هرمز و نظارت بر تأسیسات هسته‌ای ایران · گزارش هفته: تحولات کلیدی در روابط نفتی و امنیتی خلیج فارس — ۱۵ آبان ۱۴۰۵
