دیوان بینالمللی دادگستری (ICJ) در تاریخ ۱۷ نوامبر به شکایتی از سوی گامبیا درباره اتهام نسلکشی میانمار علیه اقلیت مسلمان روهینگیایی در سال ۲۰۱۷ رسیدگی میکند. این پرونده به طور خاص به بررسی چگونگی اثبات نسلکشی در دادگاهها میپردازد، موضوعی که به دلیل پیچیدگیهای قانونی و نیاز به شواهد دقیق، همواره دشوار بوده است.
تعریف قانونی نسلکشی
نسلکشی بر اساس کنوانسیون ۱۹۴۸ نسلکشی به عنوان جرایمی تعریف میشود که "با نیت نابود کردن، به طور کامل یا جزئی، یک گروه ملی، قومی، نژادی یا مذهبی انجام میشود". این تعریف شامل پنج عمل مجرمانه میشود: کشتن اعضای گروه، ایجاد آسیب جدی جسمی یا روانی، ایجاد شرایطی که به نابودی گروه منجر شود، جلوگیری از تولدها، و انتقال اجباری کودکان به گروههای دیگر.
بیشتر بخوانید: عمان و ایران به بررسی تحولات منطقهای و تلاشهای دیپلماتیک پرداختند
در طول تاریخ، محاکم بینالمللی تنها در موارد معدودی نسلکشی را اثبات کردهاند، از جمله کشتارهای جمعی در کامبوج تحت رژیم خمرهای سرخ، کشتار توتسیها در رواندا در سال ۱۹۹۴، و کشتار سربرنیتسا در بوسنی در سال ۱۹۹۵.
چالشهای اثبات نسلکشی
اثبات نسلکشی به مراتب دشوارتر از اثبات جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت است، چرا که نیاز به شواهدی از نیت خاص دارد. این نیت میتواند از طریق اظهارات یا دستورهای مستقیم ثابت شود، اما همچنین میتواند از الگوهای رفتاری استنتاج شود.
دیوان بینالمللی دادگستری پیش از این در دو پرونده نسلکشی، هر دو ناشی از جنگهای بالکان در دهه ۱۹۹۰، حکم صادر کرده است. در سال ۲۰۰۷، این دیوان اعلام کرد که صربستان نسلکشی نکرده است، اما کنوانسیون نسلکشی را با عدم پیشگیری یا مجازات نسلکشی ارتکابی توسط نیروهای صرب بوسنی در سrebrenica نقض کرده است. در سال ۲۰۱۵ نیز، دیوان اعلام کرد که نسلکشی در کرواسی صورت نگرفته است.
تحقیقات سازمان ملل درباره رفتار میانمار با روهینگیاییها و همچنین رفتار اسرائیل در غزه، از وقوع اعمالی که توصیف شدهاند به عنوان نسلکشی خبر میدهند. هر دو کشور به لحاظ قانونی بر اهمیت این یافتهها اختلاف نظر دارند. حکم روز پنجشنبه نشان خواهد داد که دیوان چگونه به نتایج گزارشهای تحقیقاتی سازمان ملل وزن و اعتبار میدهد.
تأثیر حکم میانمار بر پرونده غزه
در سال ۲۰۲۳، آفریقای جنوبی پروندهای را به دیوان بینالمللی دادگستری ارائه کرد که در آن اسرائیل را به نسلکشی در غزه متهم کرده است. اسرائیل این اتهام را رد کرده و اعلام میکند که هدف عملیات نظامیاش مقابله با شبهنظامیان حماس است. در حالی که انتظار نمیرود حکم نهایی در این پرونده قبل از سال ۲۰۲۹ صادر شود، کارشناسان حقوقی به دقت به نحوه صدور حکم در پرونده میانمار توجه خواهند کرد.
حکم میانمار همچنین به بررسی دقیقتری از چگونگی نشان دادن الگوهای رفتاری به عنوان نشانهای از نیت نسلکشی خواهد پرداخت. گامبیا و چند کشور دیگر از قضات خواستهاند علاوه بر کشتار جمعی، به خشونت جنسی، جابجایی اجباری و آسیب به کودکان به عنوان نشانههای نیت نسلکشی توجه کنند.
میانمار ادعا میکند که عملیاتش هدفگذاری یک شورش بوده و نه گروه روهینگیایی به عنوان یک کل. به طور مشابه، اسرائیل نیز میگوید که کمپین نظامیاش معطوف به شبهنظامیان حماس است و نه فلسطینیها.
بیشتر بخوانید: سلسلهنشست جهانی طرح مسقط و نقش رهبران مذهبی در صلحسازی · تظاهرات مردم بحرین در حمایت از علمای شیعه زندانی




