ایالات متحده آمریکا روز چهارشنبه از آخرین پایگاه‌های خود در عراق خارج خواهد شد. این خروج، پیروزی‌ای برای ایران و متحدانش محسوب می‌شود که نفوذ عمیقی در این کشور دارند. در طول بیش از دو دهه جنگ، ۴۵۰۰ آمریکایی جان خود را در عراق از دست دادند. با این حال، ایالات متحده از زمان حمله به عراق در سال ۲۰۰۳، کنترل مؤثری بر درآمدهای نفتی این کشور داشته است که به واشنگتن امکان می‌دهد بر امور بغداد تأثیر بگذارد.
چگونگی کنترل درآمدهای نفتی عراق توسط ایالات متحده
کنترل ایالات متحده بر درآمدهای نفتی عراق عمدتاً از طریق مدیریت این درآمدها در بانک فدرال نیویورک است. پس از حمله در سال ۲۰۰۳، «سازمان موقت ائتلاف» به رهبری ایالات متحده، «صندوق توسعه عراق» را تأسیس کرد که در بانک فدرال نیویورک نگهداری می‌شود و برای جمع‌آوری درآمدهای نفتی به منظور استفاده در تلاش‌های بازسازی و توسعه طراحی شده بود.
بیشتر بخوانید: آغاز برنامه توسعه رهبری در بخش امنیت غذایی عمان
این صندوق همچنین به منظور حفاظت از درآمدهای نفتی عراق در برابر دعاوی و ادعاهای مربوط به دوره صدام حسین تأسیس شد. فرمان اجرایی که توسط جورج بوش، رئیس‌جمهور وقت، صادر شد، از آن زمان توسط هر رئیس‌جمهور بعدی تجدید شده است. صندوق توسعه عراق در حال حاضر به حساب بانک مرکزی عراق در بانک فدرال نیویورک تبدیل شده است و این وضعیت همچنان ادامه دارد.
تأثیر این کنترل بر عراق
نفت مهم‌ترین منبع درآمد عراق است و حدود ۹۰ درصد از بودجه دولتی را تشکیل می‌دهد. این مسئله به واشنگتن قدرت زیادی در تأثیرگذاری بر ثبات اقتصادی و سیاسی عراق می‌دهد. هنگامی که دولت عراق در سال ۲۰۲۰ از ایالات متحده خواست تا نیروهای خود را خارج کند، گزارش‌هایی به گوش رسید که واشنگتن تهدید کرده است دسترسی عراق به منابع مالی بانک فدرال نیویورک را قطع خواهد کرد، که در نهایت بغداد مجبور به عقب‌نشینی شد.
با وجود اینکه عراق از اوایل سال‌های اشغال کنترل بیشتری بر امور مالی خود پیدا کرده است، این ارتباط نشان‌دهنده تأثیر ماندگار ایالات متحده بر چشم‌انداز اقتصادی عراق است، حتی در شرایطی که بغداد در تلاش است تا حاکمیت و استقلال خود را به اثبات برساند.
چرا این توافق همچنان پابرجاست؟
به گفته مقامات دولتی، این سیستم به پایداری مالی عراق کمک کرده و از مالیات‌های دولتی محافظت می‌کند. این امر اعتماد بین‌المللی به مدیریت درآمدهای نفتی را افزایش می‌دهد و دسترسی به دلارهای آمریکایی مورد نیاز برای تجارت و واردات را تسهیل می‌کند. همچنین درآمدها را در برابر دعاوی خارجی و شوک‌های مالی محافظت می‌کند.
این توافق به ثبات نرخ ارز کمک کرده و اعتماد به اقتصاد عراق را تقویت می‌کند، در حالی که تلاش می‌کند نهادهای مالی داخلی را تقویت کرده و حاکمیت اقتصادی بیشتری را به اثبات برساند. این توافق همچنین به دولت اجازه می‌دهد تا در برابر برخی گروه‌ها، مانند گروه‌های وابسته به ایران که خواستار کاهش محدودیت‌های دسترسی به دلار هستند، مقاومت کند. سال گذشته، ایالات متحده تحریم‌هایی علیه برخی از بانک‌های عراقی و افرادی که به شستشوی پول برای ایران متهم شده بودند، اعمال کرد.
محدودیت‌های شدید بر تأمین دلار آمریکا منجر به ایجاد بازار موازی و غیررسمی برای دلار شده است که باعث ایجاد اختلاف قیمت بین نرخ رسمی تعیین‌شده توسط بانک مرکزی و نرخ بازار سیاه شده است. این اختلاف قیمت در واقع یک حق بیمه ریسک برای معاملات خارج از سیستم رسمی است.
در دوره دوم ریاست‌جمهوری، دونالد ترامپ سیاست فشار حداکثری بر ایران را دنبال کرده است که در آن عراق اغلب در وسط تیررس قرار دارد. این کشور به عنوان یک ریه اقتصادی برای تهران محسوب می‌شود. جنگی که او با اسرائیل علیه ایران در تاریخ ۲۸ فوریه آغاز کرد، فشار بیشتری بر بغداد وارد کرده است.
وضعیت مدیریت درآمدهای نفتی عراق
درآمدهای نفتی عراق همچنان در اختیار بانک فدرال نیویورک قرار دارد. بانک مرکزی عراق به طور تاریخی از حراج‌های دلاری، که به طور رسمی به عنوان «پنجره ارز خارجی» شناخته می‌شود، به عنوان اصلی‌ترین مکانیزم برای تأمین دلار استفاده کرده است. بانک‌ها و صرافی‌های خصوصی می‌توانند به صورت روزانه برای خرید دلارهای آمریکایی با استفاده از دینار عراقی پیشنهاد دهند. عراق به طور رسمی در ابتدای سال ۲۰۲۵ سیستم حراج را پس از فشارهای شدید ایالات متحده به پایان خواهد رساند که بخشی از یک سرکوب گسترده علیه ادعاهای سو استفاده از دلار به طرف‌های تحت تحریم، به ویژه ایران است.
بیشتر بخوانید: آمریکا معافیت تعرفه‌ای برای هند و ۱۹ کشور دیگر در داروهای تخصصی اعلام کرد · خروج نیروهای آمریکایی از عراق و تأثیرات آن بر نفوذ ایران
